Bryan Lawrence Gonsalves via EWTN News

Bijografija ġdida ppubblikata fil-Litwanja tirrakkonta l-ħajja tal-Kardinal Sigitas Tamkevičius, SJ, wieħed mill-figuri Kattoliċi ewlenin fir-reżistenza għall-persekuzzjoni reliġjuża Sovjetika. Tiddeskrivi x-xogħol tiegħu bħala editur tal-pubblikazzjoni klandestina Chronicle of the Catholic Church in Lithuania u l-ħabs sussegwenti tiegħu mill-KGB.

Miktub mill-ġurnalista Regina Statkuvienė u ppubblikat mill- Fondazzjoni DONUM , “Fid-Dawl tal-Altar” huwa bbażat fuq intervisti reċenti li għamlet ma’ Tamkevičius. Il-ktieb jinkludi wkoll l-ittri u d-dħul fid-djarju tiegħu flimkien ma’ rakkonti tat-tfulija tiegħu, is-saċerdozju, l-attivitajiet klandestini, il-ħabs, l-eżilju, u aktar tard il-ministeru episkopali tiegħu.

Tamkevičius ġie arrestat fl-1983 u kkundannat għal sitt snin f’kamp tax-xogħol b’reġim strett segwit minn erba’ snin ta’ eżilju fis-Siberja.

L-istorja tiegħu toffri ħarsa lejn l-esperjenza tal-Kattoliċi li rreżistew l-isforzi tal-Unjoni Sovjetika biex trażżan il-ħajja reliġjuża u timponi l-ateiżmu tal-istat.

Reżistenza Kattolika fil-Litwanja okkupata mis-Sovjetiċi

Imwaqqfa minn Tamkevičius fl-1972, il-Kronaka tal-Knisja Kattolika fil-Litwanja (“Lietuvos katalikų bažnyčios kronika,” jew “LKB Kronika”) kienet pubblikazzjoni klandestina li tiddokumenta l-persekuzzjoni reliġjuża u l-abbużi tad-drittijiet tal-bniedem fil-Litwanja okkupata mis-Sovjetiċi.

Il-Kronika rreġistrat arresti u interrogazzjonijiet ta’ kleru u Kattoliċi lajċi, konfiska ta’ proprjetà tal-Knisja, restrizzjonijiet fuq il-prattika reliġjuża, u tentattivi mill-awtoritajiet Sovjetiċi biex jinfiltraw fil-Knisja. Kienet katalogu strettament fattwali ta’ ksur tad-drittijiet tal-bniedem, mhux rivista letterarja jew pjattaforma għal kummentarju teoloġiku.

Ir-rapporti tagħha ġew ittajpjati u riprodotti bil-moħbi, bl-edizzjonijiet jitwasslu bil-kuntrabandu lil diplomatiċi tal-Punent u ġurnalisti barranin f’Moska, bl-attivisti spiss jieħdu mikrofilm tal-paġni u jaħbu n-negattivi ġewwa oġġetti ta’ kuljum bħal qoxriet ta’ kotba jew torċi.

Ladarba wasal fil-Punent, il-materjal ġie tradott u mxerred internazzjonalment, inkluż permezz tar-Radju tal-Vatikan u r-Radju tal-Ewropa Ħielsa, u b’hekk sfida direttament l-istqarrijiet Sovjetiċi li l-libertà reliġjuża kienet teżisti wara l-Purtiera tal-Ħadid.

Fil-prefazju tal-ktieb, l-Arċisqof Petar Rajič, il-prefett attwali tad-Dar Papali u eks nunzju appostoliku għal-Litwanja, iddeskriva lil Tamkevičius bħala wieħed mill-aktar xhieda prominenti tal-era Sovjetika.

“Kull Kattoliku li jħobb il-Knisja għandu jaqra l-Kronaka,” kiteb Rajič, fejn sejjaħlu xhieda tas-saħħa spiritwali u r-reżistenza tal-poplu Litwan, imsejsa fuq ir-rebħa tas-salib ta’ Kristu u li toffri lezzjonijiet għall-Kattoliċi tal-lum u għall-ġenerazzjonijiet futuri.

Arrest u interrogazzjoni tal-KGB

Il-Kronika mhux biss kixfet il-persekuzzjoni reliġjuża Sovjetika lid-dinja ta’ barra iżda saħħet ukoll ir-reżistenza Kattolika klandestina fil-Litwanja. Konsegwentement, il-KGB intensifikat l-isforzi biex tidentifika u trażżan lil dawk involuti fil-produzzjoni u d-distribuzzjoni tal-pubblikazzjoni.

Peress li Tamkevičius ippriedka apertament kontra l-ateiżmu tal-istat u sfida r-restrizzjonijiet Sovjetiċi fuq il-Knisja, huwa kien meqjus bħala figura viżibbli fi ħdan il-moviment ta’ reżistenza Kattolika.

L-awtoritajiet Sovjetiċi eventwalment arrestaw lil Tamkevičius f’Mejju 1983 u akkużawh b'”aġitazzjoni u propaganda anti-Sovjetika.” Wara sitt xhur ta’ detenzjoni preventiva fil-ħabs ta’ iżolament tal-KGB f’Vilnius, f’Diċembru ġie kkundannat għal sitt snin f’kamp tax-xogħol b’reġim strett fil-Muntanji Ural, segwit minn erba’ snin ta’ eżilju fis-Siberja.

Matul id-detenzjoni tiegħu, Tamkevičius ftakar pressjoni psikoloġika mill-interrogaturi tal-KGB. F’okkażjoni waħda, interrogatur offrielu tè u gallettini. Huwa xorob it-tè għall-ħabta tas-2pm u malajr beda jistordi ħafna.

It-tieni memorja ċara tiegħu ġiet sigħat wara, meta sema’ lill-interrogatur jistaqsih b’rabja dwar dokument li jikkonċerna s-seminarju klandestin. Imbagħad qalulu li kienu diġà l-10 ta’ filgħaxija. “Dakinhar biss indunajt li wara li xrobt it-te tlift sensija,” ftakar.

Tamkevičius ħaseb li kien ġie drogat biex tinħareġ informazzjoni mingħandu. It-tentattiv falla. “Meta rajt kemm kien irrabjat l-interrogatur, fhimt li ma kien irnexxielu jisraqli xejn,” qal.

Il-ħajja fil-kamp tax-xogħol

Tamkevičius ftakar li l-ewwel inkarigu tiegħu fil-kamp tax-xogħol kien li jqaxxar il-patata. “Kull patata kellha tinħareġ minn ilma kważi silġ,” ftakar. Beża’ li kieku għamel dan għal sitt snin kien se jimrad, iżda wara ġimagħtejn ġie trasferit għal workshop tal-metall, fejn ġabar laqx tal-metall mit-tornijiet u ġarrhom f’kontenituri.

Il-priġunieri kienu jaħdmu tmien sigħat kuljum u kienu jingħataw tmien sigħat oħra għall-irqad. L-ikel kien fqir, u kien jikkonsisti l-aktar minn “soppa rqiqa u poriġ mimli ilma.” Aktar tard, wara li Mikhail Gorbachev tela’ fil-poter fl-1985, Tamkevičius ġie assenjat fil-kċina tal-kamp u kellu jqum fl-4 ta’ filgħodu biex iħejji l-kolazzjon.

L-ingredjenti spiss kienu ppreservati ħażin. Huwa fakkar li l-ħut seta’ jiġi mmellaħ ħafna u maħżun għal snin sħaħ. Huwa tgħallem jagħmel l-aħjar użu minn dak li kien disponibbli, billi ħasel il-ħut matul il-lejl u qallih separatament sabiex il-priġunieri jkunu jistgħu jkollhom ikla aktar tajba għall-ikel.

Matul aktar minn ħames snin fil-magħluq, Tamkevičius ġie trasferit taħt gwardja seba’ darbiet u ltaqa’ ma’ priġunieri li jvarjaw minn adoloxxenti sa qattiela. L-esperjenza saret għalih riflessjoni dwar in-natura umana u l-konsegwenzi tal-abbandun tal-liġi morali.

“Ħajja mingħajr Alla, mingħajr il-kmandamenti tad-Dekalogu, ħajja mingħajr imħabba,” kiteb, waqt li ddeskriva l-egoiżmu, il-kburija, ix-xewqa, u r-regħba li sawru ħafna mill-ħajja fil-ħabs. Ir-riflessjonijiet tiegħu fl-aħħar mill-aħħar daru lejn il-ħabs u l-vokazzjoni tiegħu stess.

“Mulej, x’kien li ġabni wara l-bars u l-wajer tax-xewk?” staqsa. “L-affarijiet tal-Knisja? Iva. Tħassib għall-ħajjiet morali tan-nies? Iva. Ngħix skont il-kuxjenza tiegħi? Iva. Grazzi, Mulej, li t-tweġiba kienet ‘iva.’” Għal Tamkevičius, il-ħabs kien fl-aħħar mill-aħħar il-konsegwenza tar-rifjut li jikkomprometti l-fidi tiegħu quddiem l-oppressjoni komunista.

Mill-persekuzzjoni għal-libertà

Tamkevičius ġie rilaxxat fl-1988 hekk kif ir-ripressjoni Sovjetika bdiet tiddgħajjef. Huwa rritorna lejn il-Litwanja hekk kif il-pajjiż mexa lejn l-indipendenza, li ġiet restawrata fil-11 ta’ Marzu 1990.

L-istorja ta’ Tamkevičius toffri rendikont dirett tal-ispiża tad-difiża tal-fidi taħt il-komuniżmu u r-rwol tal-fidili ordinarji fil-preservazzjoni tal-Knisja matul għexieren ta’ snin ta’ persekuzzjoni.