Bryan Lawrence Gonsalves via EWTN News

Meta l-Papa Ljun XIV wissa kemm f’Mejju kif ukoll f’Ġunju dwar is-solitudni u l-abbandun dejjem akbar li jesperjenzaw l-anzjani, huwa enfasizza sfida li qed tiffaċċja ħafna mid-dinja moderna. Fil-Litwanja, il-Knisja Kattolika diġà qed tirrispondi għal din il-problema.

Sena ilu, Caritas Litwanja nediet “Caritas Listens,” linja ta’ għajnuna b’xejn għall-appoġġ emozzjonali mmirata lejn il-ġlieda kontra s-solitudni fost l-adulti anzjani. Il-linja ta’ għajnuna, li hija persunalizzata minn voluntiera mħarrġa, toffri widna b’kompassjoni, ħtieġa li ħafna min iċempel jgħid li m’għandhiex.

Filwaqt li l-inizjattiva nbdiet fil-Litwanja, is-sinifikat tagħha jmur ferm lil hinn min-nazzjon Baltiku. Madwar l-Ewropa tal-Lvant, ir-rati tat-twelid li qed jonqsu, iż-żieda fl-istennija tal-għomor, u għexieren ta’ snin ta’ emigrazzjoni minn ġenerazzjonijiet iżgħar lejn l-Ewropa tal-Punent ħallew lil ħafna anzjani jgħixu waħedhom.

Pressjonijiet demografiċi simili qed ifasslu mill-ġdid is-soċjetajiet f’pajjiżi bħall-Ġappun, il-Korea t’Isfel, u ċ-Ċina, u qed iqajmu tħassib mhux biss dwar il-kura tas-saħħa u l-pensjonijiet iżda wkoll dwar l-iżolament soċjali u l-benesseri mentali.

Għall-Knisja Kattolika, l-esperjenza ta’ Caritas Litwanja toffri eżempju prattiku ta’ kif il-kura pastorali tista’ tirrispondi għal kriżi soċjali u spiritwali dejjem aktar urġenti.

Sena ta’ impatt kbir

Wara l-ewwel sena tagħha, Caritas Litwanja tgħid li l-linja diretta rreġistrat 67,308 minuta ta’ konverżazzjonijiet, li l-organizzazzjoni tara bħala evidenza kemm tal-iskala tas-solitudni fost l-anzjani kif ukoll tal-ħtieġa għal appoġġ emozzjonali.

L-inizjattiva bħalissa tiddependi fuq 86 voluntier imħarreġ li jipprovdu appoġġ emozzjonali kunfidenzjali bit-telefon. L-enfasi tagħhom hija fuq li jisimgħu mingħajr ma jiġġudikaw; jakkumpanjaw lil min iċempel f’mumenti ta’ solitudni, niket, jew ansjetà; u jgħinuhom jerġgħu jiskopru sens ta’ konnessjoni.

Għal Erika Panova-Polikevičienė, il-koordinatur tal-proġett, il-ħtieġa kienet diġà ċara qabel ma bdiet il-linja diretta.

Skont l-istatistika Litwana, qalet, persuna minn kull ħames persuni li għandhom 60 sena jew aktar jesperjenzaw is-solitudni, filwaqt li l-adulti li għandhom aktar minn 60 sena jiffurmaw kważi terz tal-popolazzjoni tal-pajjiż.

“Għal aktar minn 37 sena, Caritas Litwanja ilha tipprovdi appoġġ lil nies f’sitwazzjonijiet vulnerabbli, inklużi persuni anzjani,” qalet lil EWTN News. Madankollu, minkejja dawk l-isforzi, l-organizzazzjoni rrealizzat li ħafna anzjani baqgħu barra mill-firxa tas-servizzi tradizzjonali.

Xi wħud tħabtu ma’ saħħa batuta jew mobilità limitata. Oħrajn iffaċċjaw iżolament soċjali jew ma kellhomx il-kunfidenza li jfittxu l-għajnuna. Għal ħafna, li jattendu attivitajiet komunitarji jew li jirċievu appoġġ personalment sempliċement ma kienx possibbli.

“Rajna l-ħtieġa li noħolqu mod alternattiv kif jistgħu jirċievu appoġġ emozzjonali u konnessjoni umana,” qalet Panova-Polikevičienė.

Bl-appoġġ tal-Ministeru tas-Sigurtà Soċjali u x-Xogħol tal-Litwanja, Caritas espandiet in-netwerk ta’ assistenza tagħha u nediet il-linja ta’ appoġġ emozzjonali fl-2025.

Is-smigħ bħala forma ta’ kura pastorali

Dawk li jċemplu spiss jitkellmu dwar in-niket wara li jitilfu lil xi ħadd maħbub, relazzjonijiet familjari mġebbda, kunflitti mal-ġirien, saħħa li sejra għall-agħar, inkwiet finanzjarju, u inċertezza dwar fejn jistgħu jfittxu l-għajnuna.

Xi wħud, qalet Panova-Polikevičienė, sempliċement jeħtieġu lil xi ħadd li jismagħhom. “Xi drabi l-ewwel pass biex tegħleb l-iżolament huwa sempliċement li jkollok xi ħadd fuq in-naħa l-oħra tat-telefon li jkun lest li jisma’.”

Il-konversazzjonijiet sfidaw ukoll is-suppożizzjonijiet komuni dwar is-solitudni. “Waħda mil-lezzjonijiet ewlenin li tgħallimna hija li s-solitudni mhux dejjem hija dwar li tkun fiżikament waħdek,” spjegat Panova-Polikevičienė.

Xi wħud minn dawk li jċemplu jgħixu ma’ membri tal-familja jew għandhom qraba fil-qrib iżda xorta jesperjenzaw solitudni profonda għax m’għandhomx konnessjoni emozzjonali jew sens li huma mifhuma. “Konverżazzjoni sempliċi xi kultant tista’ terġa’ ġġib magħha sens ta’ konnessjoni u tfakkar lil persuna li mhijiex minsija,” qalet.

Il-linja diretta saret ukoll kenn għal nies li jiffaċċjaw mumenti ta’ disperazzjoni kbira. Il-voluntiera jirċievu regolarment telefonati minn adulti anzjani li jkunu qed iħabbtu wiċċhom ma’ luttu, disperazzjoni, jew perjodi meta jħossu li m’għandhom lil ħadd aktar lejn min iduru. F’dawk il-mumenti, l-għan immedjat mhux neċessarjament li jsolvi kull problema.

“L-ewwel pass l-aktar importanti ħafna drabi mhuwiex li tipprovdi soluzzjoni immedjata iżda li tkun preżenti, tisma’ b’kompassjoni, u tgħin lil persuna tħoss li ħajjitha u l-esperjenzi tagħha huma importanti.”

Il-voluntiera wara l-ministeru

Fiċ-ċentru tal-inizjattiva hemm il-voluntiera nfushom. Panova-Polikevičienė iddeskriviethom bħala nies li jagħżlu liberament li jakkumpanjaw lil oħrajn f’xi wħud mill-aktar mumenti diffiċli tal-ħajja.

“Iridu jkunu hemm għal ħaddieħor, jisimgħu b’kompassjoni, joffru l-ħin u l-preżenza tagħhom, u jakkumpanjaw persuni anzjani li jistgħu jkunu qed jesperjenzaw solitudni jew mumenti diffiċli f’ħajjithom,” qalet.

Qabel ma jwieġeb it-telefonati, kull voluntier jgħaddi minn proċess ta’ dixxerniment kemm ma’ koordinatur tal-voluntiera kif ukoll ma’ psikologu.

Caritas Litwanja temmen li x-xewqa li tgħin mhix biżżejjed waħedha. Il-voluntiera għandhom ukoll jevalwaw b’onestà jekk humiex ippreparati emozzjonalment biex jakkumpanjaw lin-nies fin-niket, l-iżolament, u s-solitudni profonda.

Dawk li jiġu aċċettati fil-programm jirċievu taħriġ fis-smigħ attiv, fil-komunikazzjoni empatika, u fir-rispons responsabbli għal sitwazzjonijiet emozzjonalment diffiċli. Huma jipprovdu appoġġ bil-Litwan u jkomplu jirċievu superviżjoni kontinwa u appoġġ psikoloġiku matul is-servizz tagħhom.

Barra minn hekk, sessjonijiet ta’ superviżjoni u konsultazzjonijiet ma’ psikologi jgħinuhom jevitaw l-eżawriment u jibqgħu appoġġjati emozzjonalment waqt li jakkumpanjaw lil dawk li jċemplu vulnerabbli.

Mudell li jista’ jilħaq lil hinn mill-Litwanja

“Aħna nemmnu li l-esperjenza ta’ ‘Caritas Listens’ tista’ tkun rilevanti għal organizzazzjonijiet oħra tal-Caritas, peress li s-solitudni fost l-anzjani hija sfida dejjem tikber madwar l-Ewropa,” qalet Panova-Polikevičienė.

Hija enfasizzat li kull pajjiż ikollu bżonn jadatta inizjattiva simili għar-realtajiet soċjali u s-sistemi ta’ appoġġ tiegħu stess. Madankollu, qalet li Caritas Litwanja hija lesta li taqsam dak li tgħallmet.

“Aħna nemmnu li l-iskambju ta’ prattiki tajbin fin-netwerk tal-Caritas jista’ jgħinna nirrispondu aħjar għall-isfida dejjem tikber tas-solitudni fost l-anzjani.”

Hekk kif ħafna nazzjonijiet qed jitħabtu ma’ popolazzjonijiet li qed jixjieħu, l-esperjenza ta’ Caritas Litwanja tissuġġerixxi li r-rispons għas-solitudni mhux dejjem jirrikjedi soluzzjonijiet kumplessi.

Xi kultant, il-ministeru jibda b’xi ħaġa ferm aktar sempliċi: widna li tisma’ u r-rassikurazzjoni li ħadd ma minsi.