Almudena Martínez-Bordiú via EWTN News

Il-ġimgħa li għaddiet bdew iż-żjarat “ad limina apostolorum” fil-Vatikan. Dawn il-pellegrinaġġi uffiċjali lejn Ruma jsiru mill-isqfijiet kollha tad-dinja, ġeneralment organizzati minn konferenzi episkopali, biex iġeddu l-komunjoni tagħhom mas-Sede ta’ Pietru.

L-espressjoni “ad limina apostolorum” ġejja mil-Latin u tfisser “sal-għatba tal-appostli.” Matul dan iż-żmien, l-isqfijiet iżuru l-oqbra tal-appostli Pietru u Pawlu, kif ukoll id-diversi dikasteri tal-Vatikan, u jtemmu l-pellegrinaġġ tagħhom b’laqgħa mal-Papa.

Meta jsiru?

Minn perspettiva kanonika, dawn iż-żjarat għandhom isiru kull ħames snin; madankollu, fil-prattika, ġeneralment ikunu spazjati kull seba’ jew tmien snin jew saħansitra aktar, minħabba l-għadd kbir ta’ isqfijiet u diversi ċirkostanzi. Fost dawn, il-pandemija tal-COVID-19 ikkawżat tfixkil sinifikanti fir-regolarità taż-żjarat, li jiġu sospiżi wkoll matul is-snin tal-ġublew.

Patri Miguel Silvestre tal-Opera tal-Knisja, istituzzjoni ta’ dritt pontifiċju, huwa fdat bil-missjoni li jilqa’ lill-prelati u jiffaċilita kemm jista’ jkun iż-żjara tagħhom fil-Belt Eterna.

“Aħna norganizzaw l-iskedi tal-ivvjaġġar tagħhom u nakkumpanjaw lill-isqfijiet fid-diversi bażiliki u fil-laqgħat tagħhom fid-dikasteri differenti,” spjega l-qassis żagħżugħ Spanjol lil ACI Prensa, is-servizz oħt tal-EWTN News bl-Ispanjol.

Silvestre qal li l-fatt li l-isqfijiet jistgħu jivvjaġġaw minn post għall-ieħor mingħajr inkwiet huwa ta’ serħan kbir għalihom u jagħmel iż-żjara tagħhom aktar effiċjenti u komda għax “ħafna drabi ma jafux kif jaqsmu Ruma sew jew isibuha diffiċli.”

“Dawk minna li ngħixu f’Ruma,” żied jgħid, “nafu l-kaos li ġġib magħha din il-belt, u meta tkun ġej minn bogħod, li jkollok xi ħadd li jiggwidak u jakkumpanjak jipprovdilek serħan il-moħħ kbir.”

Is-saċerdot enfasizza l-importanza tal-laqgħat ad limina, fejn “il-komunjoni ekkleżjali u ġerarkika tal-episkopat kollu ta’ pajjiż timmanifesta ruħha b’mod konkret, bħala Knejjes partikolari [lokali], bejniethom u mal-Knisja universali, permezz tal-għaqda tagħhom mal-Missier Imqaddes.”

L-oriġini taż-żjarat ad limina

Għalkemm m’hemm l-ebda data speċifika għall-istituzzjoni taż-żjara ad limina, Silvestre nnota li ħafna rakkonti jtraċċaw l-oriġini tagħha lura għar-raba’ seklu.

Fis-sitt seklu, l-obbligu taż-żjara ad limina beda kif suppost u aktar tard ġie estiż universalment, b’diversi regolamenti, sakemm ġie stabbilit formalment mil-liġi kanonika kif teżisti llum. “Kien San Ġwanni Pawlu II li ta spinta ġdida u mġedda lil dan it-tip ta’ żjara mill-isqfijiet mal-Papa,” spjega Silvestre.

Min jorganizzahom?

Il-laqgħat huma organizzati mid-Dikasteru għall-Isqfijiet u mid-Dikasteru għall-Evanġelizzazzjoni fit-taqsima għall-Evanġelizzazzjoni tal-Popli u b’kollaborazzjoni mad-dikasteri kollha. “L-istruttura varjat matul is-sekli,” żied jgħid il-qassis Spanjol.

Barra minn hekk, l-isqfijiet jaħdmu fuq dokumenti differenti għal snin sħaħ, li mbagħad jibagħtuhom lid-dikasteri, qabel ma jiddiskutu s-suġġetti ppreżentati. “Huwa mod kif tiġi evalwata s-sitwazzjoni ta’ kull Knisja partikolari u mbagħad jirċievu pariri jew assistenza mid-dikasteri biex ikomplu jwettqu l-missjoni li l-Mulej fada lill-isqfijiet,” spjega Silvestre, li enfasizza li l-prelati “jitilqu minn dawn il-laqgħat b’gratitudni kbira.”

Eżempju ta’ dan hija x-xhieda tal-Isqof Alberto Figueroa, li serva bħala isqof tad-Djoċesi ta’ Arecibo f’Puerto Rico mill-2022. Fit-23 ta’ Jannar, huwa temm l-ewwel żjara ad limina tiegħu flimkien ma’ tmien isqfijiet oħra mill-gżira.

F’konverżazzjoni ma’ ACI Prensa wara l-laqgħa mal-Papa Ljun XIV, huwa ddeskriva l-esperjenza tiegħu bħala “sorprendentement tajba u sabiħa”, filwaqt li rrikonoxxa li l-isqfijiet naturalment ikunu xi ftit nervużi meta jżuru s-Santa Sede.

Huwa enfasizza wkoll li r-riċeviment fid-dikasteri kien “assolutament meraviljuż,” fejn sabu staff “lest li jisma’.” Għall-prelat Puerto Rikan, il-laqgħa mal-Papa kienet “iċ-ċirasa fuq il-kejk.”

Liema suġġetti jiġu diskussi?

Is-suġġetti diskussi jvarjaw skont is-sitwazzjoni tal-pajjiż u l-konferenza episkopali, bħall-evanġelizzazzjoni, is-sitwazzjoni tal-kleru, il-vokazzjonijiet, kwistjonijiet soċjali u politiċi, u d-diversi problemi jew sfidi li qed jiffaċċjaw l-isqfijiet.

Figueroa spjega li hu u l-isqfijiet l-oħra ta’ Puerto Rico kellhom l-opportunità li jwasslu l-isfidi li qed tiffaċċja l-Knisja f’pajjiżhom: “Għandna tnaqqis qawwi ħafna fir-rata tat-twelid, l-emigrazzjoni lejn l-Istati Uniti, u wkoll il-kwistjoni tal-ideoloġija tal-ġeneru u aspetti oħra li qed ikollhom l-impatt tagħhom kullimkien,” spjega.

Madankollu, huwa enfasizza li “l-Kattoliċi hemmhekk ikomplu jgħixu l-fidi tagħhom, u din qed tissaħħaħ. In-nies iħossuhom impenjati lejn il-Knisja tagħhom, iħobbu l-Knisja tagħhom, u huma interessati li jifhmu l-proċessi li jwassluna biex inkunu Knisja sinodali u missjunarja.”

Il-laqgħa mal-Papa

Dwar il-laqgħa tal-isqfijiet ta’ Puerto Rico mal-Papa Ljuin XIV fit-23 ta’ Jannar, Figueroa qal li l-Qdusija Tiegħu “enfasizza bil-qawwa l-importanza li nkomplu naħdmu mill-qrib ħafna fuq kwistjonijiet tal-familja. Jidher ċar li din hija ta’ tħassib kbir għalih. Huwa qalilna biex inkomplu dan ix-xogħol, dejjem billi nqisu l-familja, l-involviment tagħha, il-bżonnijiet tagħha, u l-gwida li jeħtieġu l-familji.”

“Kien faċli biex tavviċinah, sema’ b’attenzjoni, u jidher ċar li kien diskret ħafna fil-kummenti tiegħu. Fehem x’konna qed ngħidulu. Nemmen li l-Knisja tassew tkompli titbierka mill-Mulej permezz ta’ dan il-pontifikat,” enfasizza.

Dwar il-laqgħa tal-isqfijiet mal-Papa, Silvestre qal li telqu “ferħanin ħafna, imġedda, mimlijin tama, u msaħħa.”

Il-prelat esprima l-gratitudni tiegħu għall-merħba li rċevew mill-Opra tal-Knisja waqt iż-żjara tagħhom f’Ruma u qal li ħassewhom “edifikati ħafna: Huma għamlu aktar milli mistenni għalina lkoll b’mod meraviljuż.”

Liema diffikultajiet jiltaqgħu mal-isqfijiet meta jaslu Ruma?

Silvestre enfasizza li Ruma mhijiex belt faċli: “Id-diffikultajiet, speċjalment għall-isqfijiet li jiġu minn barra u ma studjawx f’Ruma, jistgħu jkunu l-lingwa u xi kultant il-kesħa, kif inhu l-każ illum il-ġurnata għall-isqfijiet minn Puerto Rico.”

“Iżda huwa minnu wkoll li l-biċċa l-kbira jadattaw tajjeb ħafna, anke jekk l-iskeda taż-żjara hija impenjattiva ħafna, b’ħafna laqgħat formali u informali, u jispiċċaw għajjenin,” ikkummenta.

Niltaqgħu ma’ aktar minn elf isqof

Matul is-snin ta’ servizz tiegħu, Silvestre ltaqa’ ma’ aktar minn elf isqof. “Wara li qattajt tant sigħat magħhom, hemm ħafna aneddoti,” ikkummenta.

Huwa qasam ma’ ACI Prensa xi wħud mill-istejjer li l-aktar “missewh qalbu”: dawk tal-isqfijiet minn territorji tal-missjoni, fl-Amażonja, Papua New Guinea, jew f’xi partijiet tal-Afrika.

“L-istejjer li jirrakkontaw huma tassew impressjonanti. Hemm isqfijiet li jridu jivvjaġġaw għal diversi jiem bid-dgħajsa biex jaslu fl-aktar komunitajiet remoti fid-djoċesijiet tagħhom. Oħrajn iridu jivvjaġġaw bil-mixi għal sigħat sħaħ biex iżuru komunitajiet f’nofs il-ġungla, fejn m’hemm l-ebda mezz ieħor ta’ aċċess minħabba t-tip ta’ art.”

Huwa fakkar ukoll fl-esperjenzi ħorox ta’ dawk li jgħixu f’żoni fejn l-Insara huma ppersegwitati. “Isqfijiet li sofrew ħafna fid-djoċesijiet tagħhom, raw il-ħtif ta’ wħud mis-saċerdoti tagħhom, raw nies maqtula, jew isofru minħabba l-gwerra, il-ġuħ, u l-miżerja tan-nies tagħhom. Naf ukoll isqof li nħataf minn traffikanti tad-droga, u ieħor li kien mitfugħ il-ħabs,” żvela.

Silvestre qal li jħossu “obbligat li nitlob għalihom u għad-djoċesijiet tagħhom, u li nkompli noffri ħajti għall-Knisja, speċjalment għall-Papa u l-isqfijiet.”

“Nemmen li din hija xi ħaġa li trid issir parti mill-kuxjenza tal-Insara kollha: li nitolbu għall-isqfijiet tagħna, għalihom ilkoll, għax huma s-suċċessuri tal-appostli, il-pilastri tal-Knisja, u jeħtieġu wkoll l-appoġġ tagħna, kemm uman kif ukoll spiritwali,” enfasizza.