Santosh Digal via EWTN News

Suor Eva Fidela Maamo, soru u kirurga Kattolika magħrufa madwar il-Filippini bħala s-“Soru li Tfejjaq” għad-deċennji ta’ kura medika b’xejn lill-foqra, mietet fl-età ta’ 85 sena.

Hija mietet fl-14 ta’ April, skont l-Isptar Our Lady of Peace, li ħabbar il-mewt tagħha l-għada.

Fis-snin sebgħin, Sister Eva wettqet operazzjoni fuq mara Indigena billi użat mejda tal-bambu u ilma tal-ġewż tal-Indi biex iżżomm lill-pazjenta ħajja f’Lake Sebu, fin-nofsinhar tal-Filippini. L-azzjoni urġenti kienet meħtieġa għaliex biex tasal sal-eqreb sptar kien jeħtieġ sigħat bil-mixi u qsim ta’ diversi xmajjar.

Ħajjitha ta’ servizz u sagrifiċċju ħalliet impatt profond fuq in-nies, partikolarment fuq il-foqra li l-aktar ħadu vantaġġ mill-kura medika u pastorali tas-soru.

“Niftakarha b’mod ċar matul is-snin tiegħi bħala intern u resident fl-Isptar tat-Tobba ta’ Manila, fejn kont nieħu ħsieb il-pazjenti tagħha,” qal Dr. Anthony Leachon, tabib.

“Is-saħħa kwieta tagħha, id-devozzjoni tagħha lejn il-morda u l-foqra, u l-eżempju tagħha ta’ tmexxija ta’ qaddejja sawru mhux biss il-ħajjiet ta’ dawk li kkurat iżda wkoll it-tobba żgħażagħ li tgħallmu taħt il-gwida tagħha,” żied jgħid.

Suor Eva twieldet fis-17 ta’ Settembru, 1940, f’Liloan, fin-Nofsinhar ta’ Leyte. Hija studjat fil-Kulleġġ tal-Mediċina ta’ Velez f’Cebu, fiċ-ċentru tal-Filippini, u pprattikat fil-klinika tal-familja tagħha f’Liloan għal xi żmien.

Aktar tard, daħlet mas-Sorijiet ta’ San Pawl ta’ Chartres biex issir soru u missjunarja fl-1974, fejn serviet bħala tabiba f’Lake Sebu u aktar tard f’partijiet oħra tal-pajjiż.

Is-saħħa bħala dritt

Waħda mit-twemmin sod tagħha kienet li s-saħħa hija dritt għal kulħadd, mhux privileġġ għal ftit.

Billi kienet kirurga, ma llimitatx ruħha għal kamra tal-operazzjonijiet. Żuret sptarijiet pubbliċi, komunitajiet, u postijiet b’aċċess limitat ħafna għall-kura tas-saħħa.

Ir-rwol ta’ Suor Eva mar lil hinn minn dak ta’ tabiba li suppost tikkura l-mard; hija żgurat li taħdem għad-dinjità tan-nies — billi tinteraġixxi mal-pazjenti fejn kienu jgħixu, billi tara r-realtajiet eżistenzjali tagħhom.

“B’dan il-mod, hija wriet il-wiċċ uman tal-fejqan u l-kura waqt li rat il-ħniena t’Alla,” qalet Maria Martineze, voluntiera, lil EWTN News.

L-impenn kwiet u konsistenti tas-soru pprova jnaqqas id-distakk eżistenti — il-ħtieġa u l-aċċess għas-saħħa iżda wkoll ħidma għall-inklużjoni u d-dritt tan-nies għall-aċċess għas-saħħa, spjegat Martineze.

“Tobba saqajn mikxufa”

Hija ħarrġet “tobba saqajn mikxufa” — irġiel u nisa b’ħiliet biex jikkuraw mard komuni u jipprovdu kura bażika f’żoni remoti u rurali fejn l-aċċess għall-kura tas-saħħa dejjem baqa’ ta’ sfida.

Skont Sister Eva, it-“tobba saqajn mikxufa” mhumiex tobba, iżda huma tas-sengħa fil-kura ta’ mard komuni.

Fl-1974, Sister Eva ħarrġet 17-il tabib saqajn vojta fil-Lag Sebu. Matul is-snin, hija espandiet l-inizjattiva madwar il-pajjiż, billi ħarrġet 274 tabib saqajn vojta minn 110 komunità Indiġena.

Kura għall-Popli Indiġeni

Suor Eva kellha karattru distintiv — tmur fil-periferiji — bħala missjunarja u tabiba. F’qalbha, kellha mħabba speċjali għall-popli Indiġeni u l-komunitajiet iżolati ġeografikament u soċjalment fil-pajjiż, inklużi t-T’boli, l-Aeta, u l-Manobo.

Hija ħarriġthom f’ħiliet mediċi bażiċi bħas-CPR, eżamijiet fiżiċi, u kirurġija minuri, u tathom is-setgħa li jsiru fornituri tas-saħħa għat-tribujiet tagħhom.

Wieħed mill-popli Indiġeni, l-Aeta, li ġie spostat minħabba l-eruzzjoni tal-Muntanja Pinatubo fl-1991, kien ikkurat mis-soru.

Is-soru ħadmet magħhom għal snin sħaħ, fejn tat il-ħila lill-mexxejja u lill-komunità, saħħet id-dinjità, ir-reżiljenza u l-benesseri fiżiku tagħhom.

Bl-isforzi tagħha, sa 146 familja b’500 persuna setgħu jerġgħu joqogħdu hemm. Xi wħud eventwalment ikkonvertew għall-Kattoliċiżmu.

“Qattgħet ħajjitha fil-fejqan u s-servizz b’kompassjoni u mħabba għall-popli Indiġeni,” qalet Lourdes Balinta, għalliema tal-Aeta, lil EWTN News.

Sptar għal kura tas-saħħa bi prezz raġonevoli

Il-Fondazzjoni tal-Missjoni tal-Madonna tal-Paċi twaqqfet fl-1984 minn Suor Eva u l-Ġiżwita Amerikan James Reuter biex tindirizza l-bżonnijiet tal-foqra.

Barra minn hekk, fl-1992, l-Isptar Our Lady of Peace, Parañaque, Metro Manila, inbena biex jipprovdi lill-foqra aċċess bi prezz raġonevoli għal kura tas-saħħa ta’ kwalità, inklużi programmi ta’ għalf u għajxien għall-foqra f’Metro Manila u żoni oħra.

“Permezz tal-fondazzjoni u l-isptar tagħha, hija ġabet fejqan, dinjità, u tama lil għadd kbir ta’ komunitajiet marġinalizzati madwar il-Filippini, billi offriet kura medika bla ħlas, kenn, u opportunitajiet ta’ għajxien,” qal messaġġ mir-Ramon Magsaysay Award Foundation.

“Żgħira fl-istatura iżda immensa fl-ispirtu, il-ħajja ta’ Suor Eva tibqa’ xhieda qawwija tal-kompassjoni tal-Vanġelu mgħixuta fl-azzjoni,” żiedet tgħid.

Il-ħajja ta’ Suor Eva kienet immarkata minn kompassjoni u servizz straordinarji lill-foqra, li inkorporaw l-ispirtu Nisrani ta’ mħabba u dedikazzjoni altruwista, qal l-Isqof Precioso D. Cantillas ta’ Maasin.

Ix-xogħol bla heda tagħha bħala fejjieqa u avukata għall-emarġinati kien xhieda profonda tal-fidi tagħha fi Kristu u l-imħabba tagħha għall-umanità, żied jgħid. Il-wirt notevoli li tħalli warajha — il-ministeru u l-kompassjoni tagħha — mess ħajjiet bla għadd.

“Jalla l-eżempju tagħha jibqa’ jimmotivana biex ngħixu ħajjiet ta’ servizz u fedeltà lejn il-missjoni ta’ Alla,” qal il-prelat.

Tifħir

Fl-1997, Sister Eva rċeviet il-Premju Ramon Magsaysay, li spiss jitqies bħala l-Premju Nobel tal-Asja, għas-servizz dedikat tagħha lill-komunitajiet foqra permezz tal-mediċina.

Fl-1992, hija rċeviet il-Premju Mother Teresa tal-Filippini. Fl-2006, is-soru ġiet rikonoxxuta bħala rebbieħa tal-premju Lasallian Star of Faith, b’rikonoxximent tad-deċennji ta’ servizz dedikat tagħha bħala soru u kirurga li ħajjitha epitomizzat il-fidi fis-servizz.

Spirtu veru ta’ servizz

Għalkemm Suor Eva mietet, il-wirt tagħha għadu f’qlub in-nies.

“Kienet mara ta’ Alla ħabrieka, umli, u ħanina — tabiba-mexxejja li idejha fejqu u qalbha refgħet ħajjiet bla għadd,” qal Leachon. “Premjata b’ħafna premjijiet iżda dejjem b’saqajha ma’ xulxin, hija inkarnat l-ispirtu veru tas-servizz.”

“Ħajjitha tfakkarna li l-mediċina mhix biss xjenza iżda wkoll imħabba fl-azzjoni,” żied jgħid. “Jalla l-memorja tagħha tkompli tispira ġenerazzjonijiet ta’ fejjieqa u avukati. Id-dawl tagħha jibqa’ fil-ħajjiet li messet.”