Romy Haber via Catholic News Agency

L-antiċipazzjoni qed tiżdied madwar il-Libanu hekk kif il-pajjiż jipprepara biex jilqa’ lill-Papa Leo XIV il-ġimgħa d-dieħla. Madankollu, iż-żjara mhijiex mingħajr preċedent. Il-Libanu laqa’ żewġ papiet oħra fl-istorja reċenti — Ġwanni Pawlu II fl-1997 u Benedittu XVI fl-2012. Iż-żewġ vjaġġi huma mfakkra bħala avvenimenti importanti f’nazzjon immarkat minn kunflitt u reżiljenza. 

Hekk kif il-preparamenti qed jintensifikaw, ħafna minn dawk li raw żjarat papali preċedenti qed jirriflettu fuq l-impatt tagħhom u l-memorji li jġorru magħhom — memorji li jsawru l-aspettattivi għal dak li tista’ ġġib magħha ż-żjara tal-Papa Leo.

Tifkira ta’ Ġwanni Pawlu II fil-Libanu

Il-Papa Ġwanni Pawlu II wasal fil-Libanu f’Mejju 1997, u ġarr miegħu l-eżortazzjoni appostolika “Tama Ġdida għal-Libanu.” Robert El Haybe, li kellu 33 sena dak iż-żmien, qasam mal-ACI MENA, is-sieħeb tal-aħbarijiet bil-lingwa Għarbija tas-CNA, il-memorji tiegħu ta’ dak il-vjaġġ. Jiftakar is-sħana, l-akkoljenza, u t-toroq mimlija nies.

“Kulħadd kien hemm, inklużi l-Musulmani,” qal. “Kien tassew sabiħ.”

Iż-żjara saret fl-aqwa tal-okkupazzjoni Sirjana tal-Libanu, perjodu kkaratterizzat minn tensjoni politika u kontroll strett fuq l-espressjoni pubblika. Dak iż-żmien, kien hemm tħassib fost l-awtoritajiet Sirjani li l-preżenza tal-Papa setgħet tqanqal moviment usa’ jew teskala fi protesti. Ħafna Nsara Libaniżi għamlu paralleli bejn il-Libanu taħt il-ħakma Sirjana u l-Polonja taħt l-Unjoni Sovjetika, filwaqt li fakkru r-rwol ċentrali li kellu Ġwanni Pawlu II fil-mobilizzazzjoni tas-soċjetà Pollakka kontra l-kontroll komunista.

Għal din ir-raġuni, l-uffiċjali Sirjani insistew li l-vjaġġ ikun strettament pastorali u mhux politiku. Madankollu, anke fi ħdan dawk ir-restrizzjonijiet, iż-żjara kellha piż simboliku qawwi. Il-folol enormi, l-għaqda fit-toroq, u r-rispons pubbliku kbir urew is-sinifikat spiritwali u nazzjonali profond li kellha l-preżenza tal-Papa għall-poplu Lebaniż.

Għalkemm l-okkupazzjoni Sirjana ntemmet fl-2005, ma tantx inbidel fil-Libanu, qal El Haybe. Fil-fehma tiegħu, il-gwerra sempliċement tinbidel fil-forma: minn konfrontazzjoni militari għal kollass finanzjarju għal paraliżi politika. 

L-opinjonijiet illum huma maqsuma: Xi wħud jemmnu li żjara papali tista’ ġġib bidla reali, filwaqt li oħrajn għandhom perspettiva aktar kwieta, billi jarawha primarjament bħala mument ta’ talb u appoġġ pastorali aktar milli bħala avveniment li se jbiddel ir-realtajiet politiċi. 

Għal El Haybe, l-impatt taż-żjara ta’ San Ġwanni Pawlu II kien ċar: Din offriet appoġġ lill-Insara li ħassewhom abbandunati. “L-Insara huma minsija; ħadd ma jaħseb fina ħlief il-Papa,” qal, u żied jgħid li filwaqt li ħafna pajjiżi jsostnu li jgħinu lil-Libanu, “ħadd ma jagħmel dan fil-fatt.” Fil-fehma tiegħu, il-preżenza tal-Papa, anke taħt influwenza politika limitata, tonora lin-nies, iġġorr messaġġ ta’ paċi, u tfakkar lil oħrajn li l-Insara fil-Libanu sempliċement iridu jgħixu flimkien.

Memorji taż-żjara tal-Papa Benedittu XVI

Ħmistax-il sena wara, il-Papa Benedittu XVI żar il-Libanu mill-14 sas-16 ta’ Settembru, 2012. Elie Baroud, Maronita li kellu 19-il sena dak iż-żmien, ftakar fil-kuntest reġjonali mimli tensjoni: Il-Lvant Nofsani kien fi stat ta’ taqlib, u l-gwerra ċivili Sirjana kienet bdiet tinfirex fil-Libanu, u mmarkat il-bidu ta’ perjodu diffiċli. F’dan l-isfond, qal, iż-żjara tal-Papa Benedittu kienet meqjusa bħala dawl ta’ tama u kienet mistennija bil-ħerqa minn miljuni ta’ Libaniżi.

Baroud jiftakar li ra lill-Papa fil-15 ta’ Settembru, it-tieni jum tal-vjaġġ, meta Benedittu XVI żar is-Sinodu tal-Isqfijiet fil-Patrijarkat Kattoliku Armen f’Bzommar, ir-raħal fejn kienet tgħix il-familja estiża tiegħu.

Baroud iġorr miegħu ħafna tifkiriet sbieħ minn dakinhar. “Meta nħares lura issa, inħossni mbierek li stajt nara l-istess qawmien mill-ġdid spiritwali u tama f’qalbi bħal dawk li kienu kbar biżżejjed biex jiftakru ż-żjara tal-Papa Ġwanni Pawlu II,” qal, waqt li nnota li Ġwanni Pawlu II għandu post speċjali fil-qalb ta’ kull Nisrani Libaniż.

Baroud innota li kien qed jidħol fl-età adulta matul perjodu estremament instabbli, meta forzi terroristiċi, li għadhom mhumiex magħrufa bħala l-ISIS, heddew li jaqsmu l-fruntiera Libaniża, il-Hezbollah kien involut b’mod attiv fil-kunflitt Sirjan, u l-ekonomija kienet diġà qed turi sinjali ta’ fraġilità severa. 

“Kien żmien inkwetanti; l-affarijiet setgħu jisplodu fi kwalunkwe sekonda,” qal. F’dak il-kuntest, iż-żjara tal-Papa Benedittu aġixxiet bħala tarka, barka, u sors ta’ faraġ, qal, filwaqt li fakkar li l-Libanu, u speċjalment il-Kristjani tiegħu, mhumiex minsija.

Paralleli bejn l-epoki

Baroud enfasizza li x-xebh bejn iż-żjara li ġejja tal-Papa Leo XIV u ż-żjara tal-Papa Benedittu XVI fl-2012 ma jistax jiġi sottovalutat. Huwa nnota li l-Libanu għal darb’oħra qed isofri minn kunflitt reġjonali, bil-gwerra bejn l-Iżrael u Gaza tinfirex fit-territorju Libaniż, u l-ekonomija fi stat saħansitra agħar milli kienet għaxar snin ilu. 

“Il-Libanu llum għadu jiffaċċja tensjonijiet ekonomiċi, tensjonijiet interkomunali, u popolazzjoni eżawrita u maħruqa,” qal. “Fl-aħħar ħames snin biss, rajna l-isplużjoni tal-Port ta’ Beirut, waħda mill-akbar splużjonijiet mhux nukleari fl-istorja rreġistrata; għexna l-pandemija tal-coronavirus, il-kollass ekonomiku, u n-nies tilfu l-iffrankar ta’ ħajjithom fil-banek, u b’hekk ħallew familji vulnerabbli u fuq xifer il-falliment. U hekk kif l-affarijiet bdew jidhru aħjar, l-intervent ta’ Hezbollah fil-gwerra ta’ Gaza stieden lill-Iżraeljani biex jerġgħu jibbumbardjaw il-Libanu b’mod feroċi, u poġġew ostaklu ieħor quddiem kwalunkwe tama li wieħed jgħix ħajja normali f’dan il-pajjiż.”

Meta jħares ‘il quddiem, Baroud qal li jemmen li l-kuntrast bejn iż-żewġ żjarat se jkun rifless fil-messaġġ tal-Papa. “Il-Libanu dejjem ġie ppreżentat bħala mudell ta’ koeżistenza għad-dinja, u jien ċert li dan il-messaġġ se jerġa’ lura, kif għamel mal-Papa Ġwanni Pawlu II u l-Papa Benedittu XVI,” qal. “Madankollu, fl-opinjoni umli tiegħi, kieku l-koeżistenza kienet l-uniku messaġġ, kienet tkun żejda, u ma nemminx li se tkun l-uniku waħda.”

“Nistenna li l-Papa jindirizza t-talbiet tagħna għall-paċi fir-reġjun, ir-restrizzjoni tal-armi u l-artillerija għall-Forzi Armati Libaniżi biss, u t-tama li miljuni ta’ espatrijati Libaniżi, li ħafna minnhom huma Nsara mġiegħla jitilqu minħabba l-ambjent ostili, jistgħu xi darba jirritornaw,” kompla jgħid.

“Il-Libanu ħallas iżżejjed id-drittijiet tiegħu bħala t-trasportatur tal-kunflitti fir-reġjun. Jistħoqqilna li nkunu nafu l-paċi u l-istabbiltà. Għandna bżonn stat li jipproteġi lil kulħadd mingħajr favoritiżmu, fejn iż-żgħażagħ tagħna jistgħu jibnu ħajjithom hawn minflok ma jitilgħu fuq ajruplani għall-eżilju. Għandna bżonn ġustizzja, ekonomija mfejqa, sigurtà, u pressjoni internazzjonali biex tissaħħaħ is-sovranità. Imbagħad biss jista’ dan il-mużajk midrub jerġa’ jsir sħiħ.”

Baroud enfasizza s-sinifikat taż-żjara li ġejja. “Meta l-Papa jinżel f’Beirut, dan ikun tfakkira għad-dinja li l-komunità antika tagħna, milquta minn gwerer, kollass ekonomiku, u emigrazzjoni, għadha tidher, għadha importanti,” qal. “Dawn il-mumenti jgħaqqdu lin-nies tagħna, inaqqsu l-eżodu taż-żgħażagħ tagħna, isaħħu l-moral, u jġiegħlu lill-potenzi globali u lill-mexxejja lokali jiftakru li l-Insara tal-Libanu mhumiex relikwi tal-passat iżda ħajta vitali fil-futur ta’ din in-nazzjon.”

Baroud żied jgħid li kienet tkun “barka li nara żjara mill-Papa Franġisku,” u nnota li l-pjanijiet kienu bdew jieħdu forma qabel ma saħħtu marret għall-agħar u miet. “Jalla jistrieħ fil-paċi,” qal.