Fl-10 ta’ Diċembru fuq Rai 1 xxandar għall-ewwel darba l-monologu ta’ Roberto Benigni dwar San Pietru, l-Ewwel tal-Appostli: “Sar l-aqwa ħabib tiegħi. Il-mod kif jitkellem, il-mod kif jiċċaqlaq, il-mod kif jirreaġixxi, il-mod kif jidher, il-mod kif jimxi. Ma jifhimx, jiżbalja, jitfixkel, jerġa’ jaħseb. Huwa bħalna: l-eqreb tagħna, u fl-istess ħin l-eqreb ta’ Ġesù,” qal l-attur waqt ix-xandira.

“Biex imexxi l-Knisja, Ġesù ma jagħżilx l-appostlu perfett, le: Ġesù jagħżel l-aktar uman, dak li waqa’ l-aktar baxx: l-aħħar. Forsi din hija preċiżament ir-raġuni għaliex il-Knisja rnexxielha tibqa’ għaddejja matul is-sekli. Għax is-saħħa tagħha ġejja mill-fraġilità. U fil-fatt, l-istorja ta’ Pietru ma tispiċċax biċ-ċaħda tiegħu, bil-Kalvarju u l-kruċifissjoni ta’ Ġesù. Fil-fatt, f’ċertu sens, tibda proprju hawn.”

Roberto wettaq monologu ta’ madwar sagħtejn minn palk imwaqqaf wara l-Bażilika tal-Vatikan, imxandar fuq Rai 1 bħala premiere dinjija. Pietru. Raġel fir-Riħ huwa t-titlu tal-koproduzzjoni Stand by Me Vatican Media, imqassma minn Fremantle, u disponibbli wkoll fil-ħwienet tal-kotba minn Einaudi miktub minn Benigni ma’ Michele Ballerin, Chiara Mercuri u Stefano Andreoli.

Imħabba mal-ewwel daqqa t’għajn

L-attur, kummidjant u direttur jirrakkonta b’passjoni l-laqgħa tiegħu mal-ewwel wieħed mill-appostli. “L-aktar affarijiet importanti fil-ħajja la nitgħallmuhom u lanqas ngħallmuhom, imma niltaqgħu magħhom.”

L-istess ħaġa ġrat lil Pietru: “Ġesù jħares lejn Xmun, iħares fiss lejh. Ġesù jħares lejk, oh: tista’ timmaġina? U jgħidlu: Int Xmun, bin Ġona. Int tissejjaħ Kefa, li tfisser blata, għalhekk Pietru. Ma jafux, qatt ma kien rah qabel, u f’sentenza waħda jgħidlu min hu, min kien u min se jkun. U jibdel ismu! Pietru jinżlu rkopptejn (…) ma joġġezzjonax, ma jirreżistix: jibqa’ bla kliem. (…) Jiċħad ismu, bħallikieku kien normali li xi ħadd jiltaqa’ miegħek u jibdel ismek! Bħallikieku xi ħadd kien se jgħidli: Int Robert, bin Louis. Ara, minn issa ’l quddiem tissejjaħ Antony. Ejja, Antony! Ejja! X’qed jiġrilu Pietru? Qisu forza qed tieħu pussess tiegħu. (…) Imħabba mal-ewwel daqqa t’għajn, bħal meta tinħabb. Dak il-mastrudaxxa rebaħlu. (…) Pietru jimxi warajh.”

Storja ta’ subien

“Imma tafu,” jgħid it-test, “li meta Pietru jiltaqa’ ma’ Ġesù, ikun bejn wieħed u ieħor ta’ età bħalu? Tmienja u għoxrin, disgħa u għoxrin, lanqas tletin! U fil-fatt, huwa diffiċli li tifhem għaliex Pietru dejjem jiġi deskritt bħala raġel xiħ ħafna, qargħi, bit-tikmix u b’daqna bajda. Innotajtu? Dejjem: fil-pitturi, fl-istatwi (…). Jidher li Pietru twieled diġà xiħ. Minflok, meta jiltaqa’ ma’ Ġesù, ikun żgħir, bħalu. Din hija storja dwar subien!”

Wirja tal-logħob tan-nar

“Il-ħajja ta’ San Pietru hija bħal wirja tan-nar (…) mimlija ferħ u emozzjoni, mimlija żvolġimenti drammatiċi. Wara kollox, ma setax ikun mod ieħor: qed nitkellmu dwar l-għażiż ħabib ta’ Ġesù! Tiftakru meta fl-iskola medja tawna esej x’niktbu? Tema: L-aqwa ħabib tiegħek. Mela, kieku Ġesù kien fl-iskola medja, kien jikteb: L-aqwa ħabib tiegħi hu Pietru.”

L-aqwa ħabib tiegħi

“U issa,” jistqarr Benigni, “sar ukoll l-aqwa ħabib tiegħi, għax inħabbejt miegħu! (…) Il-mod kif jitkellem, il-mod kif jiċċaqlaq, il-mod kif jirreaġixxi, il-mod kif jidher, il-mod kif jimxi, il-mod kif jistad. U kemm jagħmel ħmerijiet! O Mulej! Għall-ewwel ma jagħmel xejn sew. Ma jifhimx, jiżbalja, jitfixkel, jibdel fehmtu (…) hu eżatt bħalna, intenni: l-eqreb tagħna, u fl-istess ħin l-eqreb ta’ Ġesù.” L-istorja umana tas-sajjied mill-Galilija, skont l-attur, tiżvela “x’jista’ jagħmel bniedem għal Alla u x’jista’ jagħmel Alla ma’ bniedem.”

Bħal tifel

L-interpretu tal-monologu jirrevedi l-episodji kollha prominenti tal-ħajja tad-dixxiplu li lilu Kristu jagħti l-imfietaħ tas-Saltna tas-Smewwiet. Fost il-ħafna hemm dak tal-kalma tat-tempesta: “Waqt li d-dgħajsa hija ttormentata mill-mewġ u r-riħ, l-appostli jaraw figura ġejja lejhom, miexja fuq l-ilma. (…) Kollha jibżgħu, jgħajtu bil-biża’: Għajnuna, huwa fantażma! F’dak il-ħin Ġesù jgħidilhom: Tibżgħux, jien hu! Pietru, meta jisma’ dan, ma jemminx. (…) Bħal tifel li jara lil xi ħadd fuq ir-rikba u jgħidlu rrid immur jien ukoll! (…) Oh, imma ngħidilkom, kieku kont flokk Pietru kont nagħmel l-istess, ma kontx nirreżisti! (…) Ġesù jemnu fuq kelmtu. U jgħidlu, sempliċement: Pietru, ejja. Imbagħad Pietru joħroġ mid-dgħajsa biex jipprova jimxi fuq l-ilma (…) Jagħmel tliet jew erba’ passi, jimxi fuq l-ilma! Imma minnufih wara jibża’, jitwerwer (…). U jgħajjat: Mulej, għinni, salvani! Huwa eżatt bħal meta konna tfal, hux? Meta nitgħallmu nimxu, u papà jgħidilna: Ejjew, ejjew! Nagħmlu żewġ passi jew tlieta u mbagħad budubum! naqgħu mal-art, u papà jaqbadna.”

Dubji u fidi

“Pietru hu bħalna” anke meta jkun maħkum mill-biża’ (…) “Għandu dubji! (…) Ilkoll għandna, imma ngħidilkom aktar: min m’għandux dubji m’għandux fidi!”, jgħid Benigni. Imma anke wara “ċ-ċaħda kkonsmata b’mod miżerabbli, (…) Ġesù jibqa’ jkollu fidi f’Pietru.” (…) Għax in-natura vera tal-Kristjaneżmu hija din: “mhux reliġjon ta’ regoli, imma rivoluzzjoni ta’ mħabba!”

Ir-rivoluzzjoni vera

Fil-fatt, wara Ġesù, xejn ma reġa’ baqa’ l-istess. “‘Ħobb lill-għadu tiegħek’ hija forsi l-aktar frażi xokkanti li qatt intqalet fuq wiċċ id-dinja. (…) Aktar mir-Rivoluzzjoni Franċiża, iddaħħaqni! Ġesù kien mibgħud mill-awtoritajiet reliġjużi u l-intelletwali ta’ żmienu: kienu jibżgħu minnu, ħassew li kien theddida. ‘Huwa terremot! (…) Ġie biex ibiddel il-ħajja radikalment! Jeqred id-dinja l-qadima biex joħloq waħda ġdida. (…) Jgħid li quddiem Alla m’għadx hemm ilsir jew sid, m’għadx hemm raġel jew mara imma aħna lkoll aħwa. (…) Kisser il-piramida tal-poter, qaleb il-ħajja! (…) Ġab liġi ġdida: il-liġi tal-imħabba! L-imħabba li meta tkun hemm, ma jkunx hemm bżonn ta’ liġijiet, kmandamenti, regoli, kastigi. (…) Ġesù waqqafha, l-imħabba, ivvintaha hu! (…) Irnexxielu jħobb bħal ħadd ma kien qablu. (…) Bħallikieku kien qal: “Irrid nara kemm nista’ nasal. Iktar, iktar!”

L-Evanġelju li jbiddel il-perspettiva tiegħek u ħajtek

“Kien sabiħ għalija (…) li nerġa’ naqra l-Evanġelji,” jistqarr id-direttur ta’ Life Is Beautiful. “Tista’ taqbad kwalunkwe ktieb fid-dinja, imma meta tasal għall-Evanġelju ma jkunx hemm diskussjoni (…) Ma tibqax tħares lejn in-nies b’distrazzjoni, imma bħala kaxxiforti ta’ teżor ta’ misteru, kustodji ta’ destin immens. Il-qari tal-Evanġelju saħansitra jwasslek biex taħseb li l-ħajja għandha tifsira. Dan huwa dak li jgħidilna l-Evanġelju: li aħna ħajjin! Iġegħelna dejjem inħossu l-miraklu tal-eżistenza! U mhux hekk biss: jgħidilna wkoll li l-fatti tad-dinja mhumiex it-tmiem tal-kwistjoni. Li l-ħajja ma tispiċċax hawn, li hemm ħajja lil hinn mill-ħajja! (…) Inħobb il-ħajja tant, ara, li jien ċert li anke fil-mewt dejjem niftakar meta kont ħaj. Le, ma nħobbx immut xejn, fil-fatt ngħidlek: il-mewt se tkun l-aħħar ħaġa li se nagħmel, inwegħdek.”

L-Evanġelju huwa “l-prova inkontrovertibbli li Ġesù eżista.” (…) “Huma preċiżament l-iżbalji ta’ Pietru li juru li l-Evanġelju jgħid il-verità,” josserva l-attur. Fl-aħħar jiem, Benigni ntlaqa’ fil-Vatikan minn Leo XIV, li miegħu sema’ siltiet mill-monologu. “Kieku xi ħadd ivvinta l-istorja ta’ Ġesù u l-appostli, kien jipprova jsebbaħha, hux? Kien jirrakkonta l-aktar għemejjel ammirevoli, l-aktar grandjużi… ċertament mhux affarijiet bħal dawn. Mhijiex koinċidenza li Jean-Jacques Rousseau, il-filosfu l-kbir, wieġeb lil dawk li akkużaw l-Evanġelji b’falzità: Ħabib tiegħi, mhux hekk tivvinta l-affarijiet.”