Elias Turk via Catholic News Agency

Il-Papa Ljun XIV beda t-tielet jum tiegħu fit-Turkija nhar is-Sibt b’żjara fil-Moskea tas-Sultan Ahmed f’Istanbul. Iż-żjara kienet ġest ta’ rispett lejn id-dinja Iżlamika, fraternità mal-Musulmani, u kontinwità fil-bini ta’ pontijiet ta’ djalogu interreliġjuż, għalkemm il-Papa rrifjuta stedina biex jitlob fid-dar tal-qima Musulmana.

L-hekk imsejħa “Moskea Blu” tinsab bħala waħda mill-aktar bini Iżlamiku importanti f’Istanbul. Is-sbuħija tagħha, id-daqs tagħha, u l-istorja tagħha jkomplu jattiraw viżitaturi minn madwar id-dinja. Għandha wkoll post uniku fir-relazzjoni bejn il-Kristjaneżmu u l-Islam, hekk kif diversi papiet għaddew mill-bibien tagħha fis-skiet u b’rispett.

Benedittu XVI żar il-moskea fl-2006 waqt iż-żjara tiegħu fil-pajjiż. Iż-żjara saret inqas minn tliet xhur wara diskors li għamel f’Regensburg, il-Ġermanja, fejn ikkwota d-deskrizzjoni ta’ imperatur medjevali tal-Islam bħala “ħażin u inuman” u “mxerred bis-sejf,” u dan ipprovoka reazzjoni ħarxa fid-dinja Musulmana. Il-kelliem tal-Vatikan dak iż-żmien, Fr. Federico Lombardi, qal li Benedittu waqaf għall-meditazzjoni ġewwa l-Moskea. Il-Papa Franġisku daħal fil-moskea fl-2014 u qagħad f’dak li l-Vatikan iddeskriva bħala “mument ta’ adorazzjoni siekta” ta’ Alla ġewwa l-post ta’ qima Musulman.

Wara ż-żjara ta’ Ljun nhar is-Sibt, l-Uffiċċju Stampa tas-Santa Sede qal fi stqarrija li “l-Papa għex iż-żjara fil-moskea fis-skiet, fi spirtu ta’ riflessjoni u smigħ attent, b’rispett profond għall-post u għall-fidi ta’ dawk li jinġabru hemm fit-talb.”

Wieħed mill-ospiti tal-Papa għaż-żjara, il-muezzin Aşgın Musa Tunca, qal lir-rapporters wara li kien qal lill-Papa li kien mistieden “jqim hawn,” iżda li Ljun kien wieġeb: “Le, se nħares biss madwari.”

Ommissjoni notevoli mill-itinerarju ta’ Ljun, u punt ta’ tensjoni fir-relazzjonijiet Kattoliċi-Iżlamiċi, hija Hagia Sophia, il-knisja Biżantina li saret moskea li l-gvern Tork iddeżinja bħala mużew miftuħ għall-fidi kollha fis-seklu 20. Il-Papiet Pawlu VI, Ġwanni Pawlu II Benedittu XVI u Franġisku kollha żaru l-monument fi żjarat papali preċedenti fit-Turkija. Franġisku qal li kien “imnikket profondament” meta l-gvern bidlu lura f’moskea fl-2020.

Meta mistoqsi nhar il-Ħamis għaliex Ljun ma kienx se jżur Hagia Sophia, Bruni qal: “Sempliċement ma kienx fuq il-programm”.

Il-“Moskea Blu” li Ljun żar nhar is-Sibt inbniet bejn l-1609 u l-1617 mis-Sultan Ahmed I. Din tokkupa parti mis-sit fejn darba kien hemm il-Palazz il-Kbir ta’ Kostantinopli. L-għan kien li ssir l-aktar post importanti ta’ qima fl-Imperu Ottoman.

Il-proċess tal-kostruzzjoni kien organizzat bir-reqqa. L-isem “Moskea Blu” ġej minn madwar 21 elf madum taċ-ċeramika lewn it-turkważ imqiegħed tul il-ħitan u l-koppla prinċipali. Il-ħitan, l-arkati, u l-kolonni jġorru l-madum famuż ta’ Iznik f’toni minn blu għal aħdar. Id-dawl li jidħol minn 260 tieqa żgħira jagħti wkoll lis-sala tat-talb atmosfera notevoli.

Il-Moskea tas-Sultan Ahmed hija l-unika moskea b’sitt minareti. Il-biċċa l-kbira tal-moskej għandhom erbgħa. Dik tal-Ka’ba fil-Mekka, l-Arabja Sawdija, biss taqbeżha, b’sebgħa.