Hannah Brockhaus via Catholic News Agency

Il-Papa Ljun XIV ikkundanna d-dgħufija tal-multilateraliżmu internazzjonali u ż-żieda fl-użu tal-forza f’diskors lid-diplomatiċi fil-Vatikan nhar il-Ġimgħa.

Huwa qal ukoll li l-istati għandhom jirrispettaw id-drittijiet fundamentali tal-bniedem, bħal-libertà reliġjuża u l-libertà tal-kelma, u jikkonformaw mal-liġi umanitarja internazzjonali fl-itwal diskors sal-lum tal-pontifikat tiegħu.

“Diplomazija li tippromwovi d-djalogu u tfittex kunsens fost il-partijiet kollha qed tiġi sostitwita minn diplomazija bbażata fuq il-forza, kemm minn individwi kif ukoll minn gruppi ta’ alleati. Il-gwerra reġgħet bdiet tintuża u ż-żelu għall-gwerra qed jinfirex,” qal lill-ambaxxaturi u rappreżentanti diplomatiċi oħra tas-Santa Sede fil-Palazz Appostoliku fid-9 ta’ Jannar. Bħalissa, 184 stat għandhom relazzjonijiet diplomatiċi mas-Santa Sede.

“Il-paċi m’għadhiex imfittxija bħala rigal u ġid mixtieq fih innifsu,” kompla l-pontifex. “Minflok, il-paċi hija mfittxija permezz tal-armi bħala kundizzjoni biex wieħed jasserixxi d-dominju tiegħu stess. Dan jhedded serjament l-istat tad-dritt, li huwa l-pedament ta’ kull koeżistenza ċivili paċifika.”

Il-Qdusija Tiegħu appella biex it-tħassib għall-ġid komuni tal-popli jieħu preċedenza fuq “id-difiża tal-interessi partiġġjani” fost it-tensjonijiet li qed jeskalaw, filwaqt li rrefera b’mod partikolari għall-Venezwela, li għaliha tenna appell “biex tiġi rispettata r-rieda tal-poplu Venezwelan, u biex jiġu ssalvagwardjati d-drittijiet umani u ċivili ta’ kulħadd.”

Ljun fassal id-diskors tiegħu, parti mill-awguri annwali tas-sena l-ġdida lill-korp diplomatiku, fi ħdan ix-xogħol ta’ Santu Wistin ta’ Ippona dwar il-filosofija Nisranija “De Civitate Dei” (“Belt ta’ Alla”).

“Il-‘Belt t’Alla’ ma tipproponix programm politiku. Minflok, toffri riflessjonijiet siewja dwar kwistjonijiet fundamentali li jikkonċernaw il-ħajja soċjali u politika, bħat-tfittxija għal koeżistenza aktar ġusta u paċifika fost il-popli. Wistin iwissi wkoll dwar il-perikli gravi għall-ħajja politika li jirriżultaw minn rappreżentazzjonijiet foloz tal-istorja, nazzjonaliżmu eċċessiv u d-distorsjoni tal-ideal tal-mexxej politiku,” qal il-Papa.

Huwa sejjaħ il-“Belt ta’ Alla,” miktuba fil-ħames seklu, rilevanti ħafna għaż-żmien preżenti, immarkat minn migrazzjoni mifruxa u “r-riaġġustament profond tal-bilanċi ġeopolitiċi u l-paradigmi kulturali.”

Id-drittijiet tal-bniedem imfixkla

Ljun lmenta dwar dak li sejjaħ “ċirkwit qasir” tad-drittijiet tal-bniedem madwar id-dinja llum, speċjalment id-dritt għall-ħajja.

“Intennu bil-qawwa li l-protezzjoni tad-dritt għall-ħajja tikkostitwixxi l-pedament indispensabbli ta’ kull dritt uman ieħor. Soċjetà tkun b’saħħitha u tassew tavvanza biss meta tissalvagwardja l-qdusija tal-ħajja umana u taħdem b’mod attiv biex tippromwoviha,” qal.

Huwa kkritika wkoll ir-restrizzjoni tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni, il-libertà tal-kuxjenza, il-libertà reliġjuża, u d-dritt għall-ħajja favur “drittijiet hekk imsejħa ġodda” oħra, tant li “l-qafas innifsu tad-drittijiet tal-bniedem qed jitlef il-vitalità tiegħu u qed joħloq spazju għall-forza u l-oppressjoni.”

“Dan iseħħ meta kull dritt isir awtoreferenzjali, u speċjalment meta jsir skonnettjat mir-realtà, min-natura, u mill-verità,” żied jgħid.

Persekuzzjoni Kristjana

Il-Papa Ljun qal li l-persekuzzjoni tal-Insara hija waħda mill-aktar kriżijiet mifruxa tad-drittijiet tal-bniedem illum, b’aktar minn 380 miljun persuna madwar id-dinja li qed isofru livelli għoljin jew estremi ta’ diskriminazzjoni, vjolenza u oppressjoni.

Huwa fakkar fil-vittmi tal-vjolenza motivata mir-reliġjon fil-Bangladesh, fir-reġjun tas-Sahel, fin-Niġerja, u dawk li nqatlu jew indarbu fl-attakk terroristiku fuq il-parroċċa ta’ Sant’ Elja f’Damasku f’Ġunju.

Il-pontifex iddenunzja wkoll “forma sottili ta’ diskriminazzjoni reliġjuża kontra l-Insara” li qed isseħħ anke f’pajjiżi b’maġġoranza Nisranija fl-Ewropa u l-Ameriki.

“Hemmhekk, xi kultant ikunu ristretti fil-kapaċità tagħhom li jxandru l-veritajiet tal-Vanġelu għal raġunijiet politiċi jew ideoloġiċi, speċjalment meta jiddefendu d-dinjità tal-aktar dgħajfa, dawk li għadhom ma twieldux, ir-refuġjati u l-migranti, jew jippromwovu l-familja,” qal.

Ljun appella wkoll għar-rispett għal-libertà ta’ komunitajiet reliġjużi oħra u għar-rifjut ta’ kull forma ta’ antisemitiżmu.

It-tifsira tal-kliem

Il-Qdusija Tiegħu tkellem ukoll dwar dibattiti dwar it-tifsira tal-kliem u kif dawn huma marbuta ma’ attakki fuq il-libertà tal-espressjoni.

“L-iskoperta mill-ġdid tat-tifsira tal-kliem hija forsi waħda mill-isfidi ewlenin ta’ żmienna. Meta l-kliem jitlef il-konnessjoni tiegħu mar-realtà, ir-realtà nnifisha ssir dibattibbli u fl-aħħar mill-aħħar inkomunikabbli,” qal.

“Għandna ninnutaw ukoll il-paradoss li dan id-dgħufija tal-lingwa spiss tiġi invokata f’isem il-libertà tal-espressjoni nnifisha. Madankollu, meta wieħed iħares aktar mill-qrib, jidher l-oppost, għax il-libertà tal-kelma u tal-espressjoni hija garantita preċiżament miċ-ċertezza tal-lingwa u l-fatt li kull terminu huwa msejsa fuq il-verità,” innota.

Huwa sejjaħlu ta’ wġigħ li jara l-ispazju għal-libertà ġenwina tal-espressjoni jiċkien malajr, speċjalment fil-Punent.

“Fl-istess ħin, qed tiżviluppa lingwaġġ ġdid fl-istil Orwelljan li, f’attentat biex ikun dejjem aktar inklużiv, jispiċċa jeskludi lil dawk li ma jikkonformawx mal-ideoloġiji li qed iħaddmuh,” qal.

Konsegwenza ta’ dan, qal Ljun, hija li l-libertà tal-kuxjenza, dritt fundamentali ieħor tal-bniedem, qed tiġi kkontestata dejjem aktar mill-istati.

Il-libertà tal-kuxjenza, li “tistabbilixxi bilanċ bejn l-interess kollettiv u d-dinjità individwali,” tipproteġi lill-individwi “biex jirrifjutaw obbligi legali jew professjonali li jkunu f’kunflitt ma’ prinċipji morali, etiċi jew reliġjużi li jkunu profondament msejsa fil-ħajja personali tagħhom,” bħas-servizz militari, l-abort, jew l-ewtanasja.

“L-oġġezzjoni tal-kuxjenza mhijiex ribelljoni iżda att ta’ fedeltà lejk innifsek,” enfasizza.

Il-ħajja u l-familja

Il-Papa Ljun ħeġġeġ lill-istati biex jipproteġu l-istituzzjoni tal-familja bħala “l-vokazzjoni għall-imħabba u għall-ħajja” manifestata fl-“għaqda esklussiva u indissolubbli bejn mara u raġel” u li timplika “imperattiv etiku fundamentali biex il-familji jkunu jistgħu jilqgħu u jieħdu ħsieb bis-sħiħ il-ħajja fil-ġuf.”

Filwaqt li nnota l-prijorità dejjem tikber taż-żieda fir-rati tat-twelid, huwa enfasizza l-ħajja bħala rigal li għandu jiġi apprezzat u qal “nirrifjutaw kategorikament kwalunkwe prattika li tiċħad jew tisfrutta l-oriġini tal-ħajja u l-iżvilupp tagħha,” inkluż l-abort u s-surrogazzjoni.

Huwa żied jgħid li s-Santa Sede hija wkoll imħassba dwar proġetti mmirati lejn il-finanzjament tal-mobilità transkonfinali biex jiżdied l-aċċess għall-abort u “tikkunsidra li huwa deplorabbli li r-riżorsi pubbliċi huma allokati biex jrażżnu l-ħajja minflok ma jiġu investiti biex jappoġġjaw lill-ommijiet u l-familji.”

Għall-morda u l-anzjani, “is-soċjetà ċivili u l-istati għandhom ukoll ir-responsabbiltà li jirrispondu b’mod konkret għal sitwazzjonijiet ta’ vulnerabbiltà, billi joffru soluzzjonijiet għat-tbatija umana, bħall-kura palljattiva, u jippromwovu politiki ta’ solidarjetà awtentika aktar milli jinkoraġġixxu forom qarrieqa ta’ kompassjoni bħall-ewtanasja,” qal.

Il-Papa enfasizza d-dinjità inaljenabbli ta’ kull persuna u li l-migranti, bħala nies, għandhom “drittijiet inaljenabbli li jridu jiġu rispettati f’kull sitwazzjoni.”

“Inġedded it-tama tas-Santa Sede li l-azzjonijiet meħuda mill-istati kontra l-kriminalità u t-traffikar tal-bnedmin ma jsirux pretest biex tiġi mminata d-dinjità tal-migranti u r-refuġjati,” qal.

Kburija u mħabba lejn in-nies

Ljun fakkar li fil-“Belt ta’ Alla” ta’ Augustine, il-qaddis jinterpreta l-ġrajjiet u l-istorja skont mudell ta’ żewġ bliet. Il-belt ta’ Alla hija kkaratterizzata mill-imħabba bla kundizzjonijiet ta’ Alla u l-imħabba għall-proxxmu, speċjalment il-foqra, filwaqt li l-belt tad-dinja “hija ċċentrata fuq il-kburija u l-imħabba lejn in-nies (‘amor sui’), fuq l-għatx għall-poter u l-glorja tad-dinja li twassal għall-qerda.”

“Filwaqt li Santu Wistin jenfasizza l-koeżistenza tal-bliet tas-sema u tad-dinja sal-aħħar taż-żmien, l-era tagħna tidher xi ftit inklinata li tiċħad lill-belt ta’ Alla d-‘dritt taċ-ċittadinanza’ tagħha,” innota l-Papa.

“Madankollu, kif jinnota Augustine, ‘Kbira hija l-bluha tal-kburija f’dawk l-individwi li jaħsbu li l-ġid suprem jista’ jinstab f’din il-ħajja u li jistgħu jsiru kuntenti bir-riżorsi tagħhom stess,’” qal Ljun. “Il-kburija taħbi kemm ir-realtà nnifisha kif ukoll l-empatija tagħna lejn l-oħrajn. Mhijiex koinċidenza li l-kburija hija dejjem fil-għerq ta’ kull kunflitt.”