Hannah Brockhaus via Catholic News Agency

Fi triq żgħira fiċ-ċentru ta’ Napli, l-Italja, artiġjani bħal Giovanni Giudice jaħdmu biex jippreservaw id-drawwa tax-xeni tan-Natività Naplitana magħmulin bl-idejn, tradizzjoni li tmur lura aktar minn 300 sena.

“L-istorja tal-presepju Naplitan tibda bid-dominanza tal-Borboni, ir-Renju taż-Żewġ Siċilji, u bejniethom… kompetizzjoni ta’ min għamel l-isbaħ u l-aktar presepju uniku,” qalet Giudice, artiġjana tat-tielet ġenerazzjoni, lil Valentina Di Donato ta’ EWTN News. “Għalhekk minn hemm, l-istorja kollha bdiet hawn f’Napli.”

Il-workshop tan-Natività ta’ Giudice, Bottega Ferrigno, li jinsab fis-“Sqaq tal-Milied” ikoniku, parti mill-viċinat storiku ta’ San Gregorio Armeno fin-nofsinhar tal-belt Taljana, ilu jeżisti għal aktar minn 120 sena.

“Hawnhekk, sempliċement billi timxi f’dawn it-toroq terġa’ lura biex tkun tifel,” qal l-artiġjan. “Tgħix is-sħana tat-twelid ta’ Ġesù Kristu. Il-presepji li kienu jsiru meta kont żgħir, nippruvaw nittrażmettu din it-tradizzjoni lit-tfal tagħna, anke jekk iż-żgħażagħ tal-lum huma verament iffukati fuq l-innovazzjoni, u forsi qed toħroġ xi ftit minn taħt idejhom.”

“Imma rridu nagħmlu dak kollu possibbli biex ngħinuhom jitgħallmu dawn il-ħiliet ukoll u nonoraw dawn l-affarijiet,” qal.

Ix-xeni tan-Natività Naplitana jirriflettu l-istil u l-ilbies tas-snin 1700 f’Napli, is-seklu li fih saru popolari man-nobbli ta’ dak iż-żmien, li kienu jikkummissjonaw artisti magħrufa ta’ dak iż-żmien biex joħolqu x-xeni elaborati għall-wiri fi djarhom.

Aspett uniku ieħor ta’ Presepju Naplitan, irrimarka Giudice, huwa li “jġib il-ħajja ta’ kuljum fix-xena tan-Natività.”

Lil hinn mill-figuri tipiċi ta’ Marija, Ġużeppi, Ġesù tarbija, u r-rgħajja, f’xena tan-Natività Naplitana, wieħed jista’ jsib ukoll statwetti ta’ nies ordinarji għaddejjin bil-ħajja tagħhom ta’ kuljum.

Il-biċċiet huma magħmula minn terracotta iffurmata bl-idejn li mbagħad tiġi miżbugħa bl-idejn qabel ma jitwaħħlu l-ħwejjeġ tad-drapp.

“Dan huwa xogħol partikolari ħafna. Imwieled totalment mill-passjoni,” qal Giudice. Huwa spjega li fuq naħa waħda tax-xena hemm it-twelid ta’ Ġesù, l-aktar parti importanti, u mbagħad madwarha hemm karattri bħal bejjiegħ tal-ħut jew persuna li tbigħ il-ġobon: “Nies komuni li jgħixu l-ħajja ta’ kuljum.”

Il-“Gobbo Scio Scio” hija figura karatteristika li tinsab fil-Presepju Naplitan — it-tallab huwa meqjus bħala portafortuna f’Napli.

Biċċa oħra distintiva hija Pulcinella, karattru maskrat mit-teatru komiku u simbolu universali ta’ Napli. L-artiġjani bdew jinkludu lil Pulcinella fix-xeni tan-Natività tagħhom fis-seklu 18 bħala sinjal ta’ ferħ u qalb ħafifa.

Bejn il-karattri “profani” u l-Familja Mqaddsa, hemm il-“purifikazzjoni,” qal l-artiġjan Giudice. “Hija rappreżentata permezz ta’ funtana jew kaskata — irid ikun hemm l-ilma, għax l-ilma jippurifika mill-profan għas-sagru.”

“L-uċuħ hawn [f’Napli] huma partikolari, saħansitra groteski!” qal Giudice. “U xi kultant nużawhom u nittrasformawhom fir-rgħajja tagħna, billi nibdlu dawk l-uċuħ fil-karattri tax-xena tan-Natività tagħna. Naturalment, in-nies anzjani hawn jagħtuna tant ispirazzjoni. Dawk l-uċuħ għandhom tant storja.” 

“Napli hija belt meraviljuża. Belt mimlija ispirazzjoni, mimlija kultura. Il-ġebel hawn għandu mijiet ta’ snin — jitkellem.”