Diego López Colín via EWTN News

Kważi disa’ snin wara t-terremoti li ħasdu ċ-ċentru u l-lbiċ tal-Messiku f’Settembru 2017, il-Knisja ta’ San Ġwann t’Allau l-Knisja Holy True Cross, it-tnejn li huma jinsabu fil-Belt tal-Messiku, reġgħu fetħu l-bibien tagħhom għall-qima.

Fit-8 ta’ Lulju, ġiet iċċelebrata Quddiesa fil-Knisja ta’ Holy Cross, li mmarkat ir-ritorn tal-komunità lejn il-knisja tagħhom u kkonkludiet proċess twil ta’ restawr.

It-terremoti tas-7 u d-19 ta’ Settembru 2017 irriżultaw f’468 mewta u kkawżaw ħsara lil eluf ta’ bini.

Fil-Belt tal-Messiku biss, madwar 160 knisja Kattolika sofrew ħsarat strutturali ta’ severità varjabbli bħal dawn iż-żewġ knejjes li jinsabu ftit distanza minn xulxin.

5 sekli ta’ storja

Il-Knisja tas-Salib it-True Holy hija kkunsidrata waħda mill-eqdem knejjes fil-pajjiż.

Skont it-tradizzjoni, l-esploratur u l-konkwistatur Hernán Cortés ordna l-bini ta’ kappella żgħira biex tfakkar l-iżbark tal-espedizzjoni Spanjola fil-port ta’ dak li llum huwa magħruf bħala l-istat ta’ Veracruz. Maż-żmien, dik il-kappella tat lok għall-parroċċa kif inhi magħrufa llum.

Il-knisja fiha wkoll xogħlijiet importanti ta’ arti sagra, bħall-Kristu tas-Seba’ Velijiet, li jingħad li kien rigal mill-Papa Pawlu III lir-Re Karlu V ta’ Spanja. Barra minn hekk, hemm preservata relikwa tas-salib veru, meqjusa mit-tradizzjoni Nisranija bħala framment tas-salib li fuqu miet Ġesù Kristu.

F’intervista ma’ ACI Prensa, is-servizz oħt bl-Ispanjol ta’ EWTN News, Dun Juan Carlos Guerrero Ugalde, il-qassis ta’ Holy True Cross u St. John of God, stqarr li r-restawr tal-knejjes kien prijorità “mhux biss ta’ interess ekkleżjastiku iżda wkoll ċiviku.”

“Din il-knisja [Holy True Cross] kienet it-tielet parroċċa stabbilita fil-belt u, għalhekk, għandha tradizzjoni ta’ fidi li tmur lura għas-seklu 16,” spjega.

9 snin biex nirritornaw

Guerrero ddeskriva l-proċess ta’ restawr bħala “metikoluż u bil-mod” minħabba l-kumplessità tal-ħsara.

Fost miżuri oħra, il-kampnari, li kienu f’riskju li jiġġarfu, ġew imsaħħa, irranġaw ix-xquq, ingħataw servizz lill-pilastri idrawliċi li jsostnu ż-żewġ strutturi, is-soqfa ġew impermeabilizzati, u sar xogħol biex jiġu kkoreġuti l-effetti tat-twaqqigħ tal-art.

Ix-xogħol kien sorveljat mill-Istitut Nazzjonali tal-Antropoloġija u l-Istorja, peress li ż-żewġ binjiet huma parti mill-wirt storiku tan-nazzjon.

Fil-Messiku, il-bini reliġjuż mibni qabel ir-riformi kostituzzjonali tal-1992 huwa proprjetà tal-istat, għalkemm jibqa’ postijiet ta’ qima u jintuża minn assoċjazzjonijiet reliġjużi.

Ir-restawr tal-knisja tas-Salib Imqaddes Veru ffaċċja sfida addizzjonali: nar f’Awwissu 2020 ikkawżat minn individwi li jgħixu fit-triq. Rapporti jindikaw li nar ħareġ minn taħt kontroll, u għamel ħsara lill-kor, lill-koppla, u lill-arti sagra.

Illum, dawk li jkunu mexjin fil-parti ċentrali storika tal-Belt tal-Messiku jistgħu jerġgħu jidħlu fil-knisja. Marcela Eduardo, li taħdem fl-inħawi u ħadet mument ta’ ħin liberu biex tieqaf titlob, għamlet preċiżament dan.

“Ferħ kbir għalija kien li naraha miftuħa u li nara li t-tiswijiet għaddejjin,” innutat f’intervista ma’ ACI Prensa. Hija qalet li meta rat il-knisja parrokkjali miftuħa, l-ewwel ħsieb tagħha kien li tidħol tara lil Kristu u “nissellmu, nagħmel is-sinjal tas-salib, u nitolbu xi ħaġa: li jagħtini aktar enerġija.”

Ħafna aktar minn knisja

Dawn il-knejjes huma mdawra b’uħud mill-aktar postijiet kulturali importanti tal-Messiku, bħall-Mużew Franz Mayer, il-Palazz tal-Arti, u l-Alameda Central, park kbir tal-belt.

Għalkemm il-knejjes tas-Salib it-Tajjeb u ta’ San Ġwann t’Alla jistgħu ma jiġux innutati minn xi turisti fost tant bini ieħor, Guerrero nnota li l-valur tagħhom kien “sinifikanti kemm għall-fidi kif ukoll għall-belt.”

Huwa spjega li, wara t-terremot tal-1985, iż-żona laqgħet bosta familji minn diversi postijiet, u dan wassal għall-ħtieġa tal-bini ta’ identità komunitarja ġdida. Ix-xogħol pastorali dak iż-żmien “kien jikkonsisti f’integrazzjoni gradwali tal-mod ta’ ħajja ta’ dawk li kienu ilhom jgħixu hemm u dak ta’ dawk li kienu għadhom kif waslu.”

Matul is-snin, żied jgħid, il-vjolenza, it-traffikar tad-droga, u t-tkissir soċjali affettwaw il-ħajja fil-viċinat, u b’hekk il-preżenza tal-Knisja saret saħansitra aktar neċessarja.

Għal Betsabé Jara, li żaret il-knisja wara li żaret il-Mużew Franz Mayer, il-ftuħ mill-ġdid jirrappreżenta opportunità biex terġa’ ssib post fejn tiltaqa’ ma’ Alla.

“Iġib serħan il-moħħ li l-knisja hija miftuħa, li wieħed jista’ jidħol u jitlob. Speċjalment għal nies li ma setgħux imorru xi mkien ieħor għax ma kienx hemm knisja fil-qrib,” qalet f’intervista ma’ ACI Prensa.

Il-bini tal-komunità

Il-qassis innota li r-riattivazzjoni tal-ħajja komunitarja se tkun l-isfida li jmiss. Huwa spjega li “diġà saret sejħa lir-residenti tal-viċinat biex jiġu għall-formazzjoni bħala ħaddiema pastorali.”

Huwa nnota wkoll li għandhom l-għan li jiżviluppaw programmi soċjali bħal taħriġ fuq il-post tax-xogħol għal individwi li ma lestewx l-edukazzjoni formali tagħhom kif ukoll inizjattivi kulturali f’kollaborazzjoni ma’ mużewijiet fil-qrib.

“Irridu li l-ispazji li għandna fiż-żewġ knejjes jintużaw tassew u jimtlew bi programmi ta’ formazzjoni,” qal Guerrero.

Hekk kif il-komunità gradwalment qed terġa’ tagħti l-ħajja lil dawn il-knejjes, bħalissa l-Quddies isir regolarment nhar ta’ Ħadd, filwaqt li l-Quddies ta’ matul il-ġimgħa jsir biss fuq talba tal-fidili.