Francesca Pollio Fenton via EWTN News

Fil-21 ta’ April 2025, il-qniepen tal-Bażilika ta’ San Pietru daqqew għall-Papa Franġisku, u mmarkaw tmiem ħajtu u t-12-il sena ta’ papat tiegħu. Bħala l-265 suċċessur ta’ San Pietru, il-pontifex Arġentin ħalla impatt dejjiemi fuq il-Knisja Kattolika.

Hawn huma disa’ mumenti sinifikanti li saru parti mil-legat tal-Papa Franġisku:

1. L-elezzjoni tal-ewwel papa tal-Amerika Latina

Imwieled f’Buenos Aires, l-Arġentina, il-Papa Franġisku kien l-ewwel Papa mill-Amerika Latina u l-ewwel Ġiżwita li kellu l-kariga — żewġ “ewwel okkażjonijiet” li ssinjalaw bidla ‘l bogħod minn Knisja storikament Ewroċentrika. L-għażla tiegħu tal-isem Franġisku, ispirata minn San Franġisk ta’ Assisi, ħjiel ta’ prijoritajiet msejsa fuq l-umiltà, il-faqar, u l-kura tal-ħolqien.

Anke l-ewwel dehra tiegħu kisret il-konvenzjoni: l-ebda lbies tradizzjonali, l-ebda proklamazzjoni kbira — biss “buona sera” kwieta u talba biex il-folla titlob għalih qabel ma berikhom.

2. Il-pubblikazzjoni ta ’ Laudato Si’

Bil-ħruġ tal-enċiklika tiegħu Laudato Si’ fl-2015, il-Qdusija Tiegħu ppożizzjona lill-Knisja Kattolika bħala vuċi morali ewlenija fil-konverżazzjoni globali dwar il-klima. Id-dokument ifframma l-qerda ambjentali mhux biss bħala kwistjoni xjentifika jew politika iżda wkoll bħala kriżi spiritwali u etika marbuta mal-inugwaljanza u d-dinjità umana. Huwa tkellem dwar id-Dinja bħala “d-dar komuni tagħna”, u ħeġġeġ ir-responsabbiltà kollettiva bejn in-nazzjonijiet u r-reliġjonijiet. L-enċiklika rresonat ferm lil hinn miċ-ċrieki Kattoliċi, u kisbet tifħir minn attivisti ambjentali madwar id-dinja.

3. Żjara fl-Istati Uniti u diskors lill-Kungress

F’Settembru 2015, il-Papa Franġisku għamel l-unika żjara tiegħu fl-Istati Uniti u sar l-ewwel Papa li indirizza l-Kungress. Huwa uża l-pjattaforma biex jitkellem dwar l-immigrazzjoni, l-inugwaljanza ekonomika, u r-responsabbiltajiet morali tat-tmexxija politika. Filwaqt li rrefera għal figuri bħal Martin Luther King Jr. u Dorothy Day, huwa fformula l-messaġġ tiegħu f’termini ta’ ġustizzja u dinjità umana u ħeġġeġ lil-leġiżlaturi biex jaħdmu lejn il-promozzjoni tal-ġid komuni.

4. Tnedija tal-Jum Dinji tal-Foqra

F’Novembru 2017, il-Papa Franġisku organizza l-ewwel Jum Dinji tal-Foqra u poġġa bilqiegħda jiekol ma’ 4,000 fqir u persuna fil-bżonn minn Ruma. Iċċelebrat fit-33 Ħadd taż-Żmien Ordinarju, il-Papa Franġisku stabbilixxa l-Jum Dinji tal-Foqra fl-ittra appostolika tiegħu Misericordia et Misera , ippreżentata fl-20 ta’ Novembru 2016, fi tmiem is-Sena Ġubilari tal-Ħniena tal-Knisja. L-iskop tal-avveniment huwa li jħeġġeġ lill-Kattoliċi biex jirriflettu dwar kif il-faqar huwa aspett importanti tal-Evanġelju u biex jiltaqgħu mal-foqra.

5. Niffaċċjaw il-kriżi tal-abbuż tal-kleru

Il-konfrontazzjoni tal-kriżi tal-abbuż sesswali mill-kleru saret waħda mill-aktar aspetti li ddefinixxew u diffiċli tal-papat ta’ Franġisku. Fl-2014, huwa waqqaf il-Kummissjoni Pontifiċja għall-Protezzjoni tal-Minuri, li taħdem biex tipproteġi d-dinjità tal-minorenni u l-adulti vulnerabbli, bħall-vittmi ta’ abbuż sesswali.

L-aktar riforma legali sinifikanti tiegħu ġiet bil- Vos Estis Lux Mundi (2019), li ħolqot sistema globali għar-rappurtar tal-abbuż, talbet lid-djoċesijiet madwar id-dinja biex jistabbilixxu mekkaniżmi ta’ rappurtar aċċessibbli, u introduċiet proċeduri biex jiġu investigati l-isqfijiet akkużati b’imġieba ħażina jew b’insabizzjoni. Dik l-istess sena, huwa abolixxa s-“ sigriet pontifiċju ” — regola ta’ kunfidenzjalità li tipproteġi informazzjoni sensittiva rigward il-governanza tal-Knisja universali — f’każijiet ta’ abbuż.

6. Ragħaj jitlob għad-dinja waqt pandemija globali

Il-bidu tal-pandemija tal-COVID-19 ipproduċa waħda mill-aktar xbihat dejjiema tal-papat ta’ Franġisku: il-Papa wieqaf waħdu fi Pjazza San Pietru mxarrba bix-xita, joffri barka straordinarja “urbi et orbi” għal dinja fi kriżi. Kien mument ta’ simboliżmu qawwi — vojt, vulnerabbiltà, u solidarjetà kwieta. Matul il-pandemija, huwa appella għal kooperazzjoni globali, ħeġġeġ ir-rispett għall-gwida xjentifika, u appoġġja d-distribuzzjoni ekwa tat-tilqim.

7. Żjara storika fl-Iraq

Fost l-aktar vjaġġi impressjonanti tal-papat tal-Papa Franġisku kien il-vjaġġ tiegħu lejn l-Iraq fl-2021, l-ewwel wieħed li qatt għamel Papa, li sar minkejja r-riskji għas-sigurtà u d-devastazzjoni li ħallew warajhom snin ta’ gwerra u ż-żieda fl-ISIS. Waqt li żar bliet bħal Mosul u Qaraqosh — postijiet immarkati mill-vjolenza u l-persekuzzjoni tal-Insara — il-Qdusija Tiegħu wasslet messaġġ ta’ reżiljenza, koeżistenza, u tama.

Il-laqgħa storika tiegħu mal-Gran Ayatollah Ali al-Sistani f’Najaf immarkat mument qawwi ta’ djalogu interreliġjuż, u enfasizzat l-impenn tiegħu li jibni pontijiet bejn ir-reliġjonijiet. Waqt li talab fost il-fdalijiet tal-knejjes u indirizza komunitajiet spostati, il-Papa fittex li jamplifika l-vuċijiet ta’ dawk li kienu għaddew minn kunflitt u spostament, u b’hekk saħħaħ tema ċentrali tal-papat tiegħu.

8. Is-Sinodu dwar is-Sinodalità

Inizjattiva oħra li definit il-papat ta’ Franġisku kienet is-Sinodu dwar is-Sinodalità — proċess ambizzjuż pluriennali mmirat biex ifassal mill-ġdid il-mod kif il-Knisja Kattolika tisma’, tiddixxerni u tieħu deċiżjonijiet.

Imniedi fl-2021 u laħaq il-qofol tiegħu f’assemblej globali f’Ruma f’Ottubru 2024, is-sinodu stieden parteċipazzjoni bla preċedent minn lajċi, nisa, u gruppi marġinalizzati, u dan juri x-xewqa ta’ Franġisku għal Knisja aktar inklużiva u konsultattiva.

Minflok ma ffoka fuq kwistjoni waħda, iffoka fuq l-idea tas-“sinodalità” nnifisha: responsabbiltà kondiviża u djalogu fil-livelli kollha tal-Knisja. Xi suġġetti ta’ diskussjoni inkludew ir-rwol tan-nisa u l-lajċi, ir-responsabbiltà klerikali, l-ilħiq ta’ gruppi marġinalizzati, u l-ekumeniżmu.

9. L-aħħar vjaġġ papali internazzjonali tiegħu

Seba’ xhur biss qabel mewtu, il-Papa Franġisku beda vjaġġ ta’ 12-il jum ta’ aktar minn 20,000 mil fuq seba’ titjiriet fl-Asja u l-Oċeanja. Il-vjaġġ lejn l-Indoneżja, Papua New Guinea, Timor tal-Lvant, u Singapor kien l-aktar vjaġġ internazzjonali ambizzjuż tiegħu u l-itwal wieħed mill-pontifikat tiegħu ta’ 12-il sena.

Waqt li vvjaġġa lejn reġjuni fejn il-Kattoliċi huma minoranza, huwa enfasizza d-djalogu interreliġjuż fl-Indoneżja b’maġġoranza Musulmana, enfasizza l-kura tal-ambjent u l-appoġġ għall-komunitajiet Indiġeni f’Papua New Guinea, ħeġġeġ liż-żgħażagħ biex iħaddnu t-tama, il-fraternità u l-fidi f’Timor tal-Lvant, u enfasizza l-importanza tal-koeżjoni soċjali u l-protezzjoni tal-vulnerabbli f’soċjetà għanja f’Singapor.