Bryan Lawrence Gonsalves via EWTN News

Moħbi taħt saffi ta’ żebgħa għal aktar minn 200 sena, wieħed mill-akbar programmi ta’ pittura Kristjana Barokka li għadhom jeżistu fir-reġjun Baltiku ħareġ ġewwa l-Knisja ta’ San Ġwann fl-Università ta’ Vilnius fil-Litwanja.

Il-knisja, li formalment ingħatat l-isem ta’ San Ġwann Battista u San Ġwann Appostlu u Evanġelista, żvelat skoperta li hija kemm arkeoloġika kif ukoll reliġjuża.

Tikxef viżjoni kważi intatta tal-qima Kattolika mis-seklu 18 u toffri evidenza ġdida li l-Litwanja kienet ċentru importanti tat-tradizzjoni artistika Kristjana kondiviża tal-Ewropa.

Ir-riċerkaturi kkonfermaw li aktar minn 2,000 metru kwadru (21,500 pied kwadru) ta’ murali Barokki oriġinali għadhom ippreservati taħt saffi ta’ żebgħa aktar tard, u dan jagħmilha waħda mill-interjuri tal-knejjes Barokki l-aktar awtentiċi li għadhom jeżistu fir-reġjun Baltiku.

L-arkitettura Barokka ġiet promossa ħafna mill-Knisja Kattolika fil-bidu tas-seklu 17 biex tikkontrobatti l-istil arkitettoniku awster preżenti fil-knejjes Luterani wara r-Riforma.

Beda f’Ruma, l-istil infirex madwar l-Italja, Spanja, u l-Portugall qabel ma kiseb popolarità fl-Awstrija, il-Polonja, u l-Litwanja. Vilnius illum hija magħrufa bħala “Ruma tat-Tramuntana” għax tiftaħar bl-akbar kollezzjoni ta’ arkitettura Barokka fl-Ewropa tal-Lvant u Ċentrali.

Mument rari ta’ skoperta

Għall-konservatur ewlieni Indrė Valkiūnienė, l-ewwel ħarsa lejn il-pitturi moħbija immedjatament indikat li t-tim kien skopra xi ħaġa straordinarja.

“L-iskoperta tal-ewwel figuri miżbugħin ġabet magħha sensazzjoni mill-isbaħ ta’ skoperta,” qalet lil EWTN News. “Immedjatament deher ċar li kienu ġew eżegwiti b’ħila kbira.” It-teknika raffinata u l-kuluri vivaċi tal-pitturi, qalet, jindikaw “pitturi ta’ suċċess kbir attivi f’Vilnius tas-seklu 18.”

“Sens ta’ sodisfazzjon saħansitra akbar ġie meta rrealizzajna li l-pitturi kienu ħelsu minn alterazzjonijiet u żebgħa żejda aktar tard sat-tielet deċennju tas-seklu 19,” qalet Valkiūnienė. “Ma ġewx miżbugħin mill-ġdid għax ma setgħux jiġu kkonservati aktar, iżda għax kien hemm l-intenzjoni li tinbidel fundamentalment id-dekorazzjoni tal-intern tal-knisja.”

Għal Valkiūnienė, il-pitturi huma importanti bħala xogħlijiet tal-arti iżda wkoll bħala espressjonijiet tal-fidi u l-kultura Nisranija f’Vilnius u fil-Litwanja inġenerali.

“Il-karattru tal-Barokk ta’ Vilnius huwa espress mhux biss permezz tal-arkitettura iżda wkoll permezz tal-konċezzjoni artistika tal-interjuri tal-knejjes,” spjegat hi. Il-knejjes kienu ddisinjati bħala spazji sagri unifikati fejn l-irħam, l-iskultura tal-istukk, id-deheb, u l-pitturi monumentali flimkien ipproklamaw il-messaġġ Nisrani.

Il-pitturi tal-volta li għadhom kif ġew investigati ffurmaw parti minn dak il-programm unifikat.

Storikament madwar l-Ewropa, ħafna interjuri ta’ knejjes Barokki ġew irrestawrati jew miżbugħin mill-ġdid ripetutament, u dan ħalla lill-akkademiċi jiddistingwu x-xogħlijiet tal-arti oriġinali minn interventi aktar tard. Fil-Knisja ta’ San Ġwann, il-pitturi kienu sempliċement moħbija.

Ir-riċerkaturi issa identifikaw l-arranġament ta’ xeni li juru l-ħajjiet ta’ San Ġwann Battista u San Ġwann l-Evanġelista filwaqt li stabbilew ukoll l-iskema tal-kuluri oriġinali u vvalutaw il-kundizzjoni tal-pitturi moħbija. Din l-informazzjoni se tiggwida kwalunkwe restawr futur.

Għall-viżitaturi tal-lum, Valkiūnienė temmen li l-iskoperta tpoġġi sew lil-Litwanja fil-wirt artistiku Kristjan tal-Ewropa.

Knisja Ġiżwita fil-qalba tal-Litwanja

L-iskoperta għandha sinifikat akbar għaliex il-Knisja ta’ San Ġwann tinsab fil-qalba tal-Università ta’ Vilnius, waħda mill-eqdem universitajiet tal-Ewropa tal-Lvant.

Imwaqqfa mill-Ġiżwiti fl-1579, kienet waħda minn 23 università Ġiżwita biss fl-Ewropa bejn is-sekli 16 u 18 u, għal kważi 200 sena, l-università l-aktar tal-lvant fil-kontinent. Minn hemm, serviet bħala ċentru ewlieni tat-tagħlim Kattoliku matul il-Kontro-Riforma, u sawret il-ħajja intellettwali u spiritwali tar-reġjun.

L-università għandha wkoll rabtiet mill-qrib ma’ waħda mid-devozzjonijiet moderni l-aktar magħrufa tal-Knisja. Fost il-professuri tagħha kien hemm il-Beatu Michał Sopoćko, il-konfessur u d-direttur spiritwali ta’ Santa Fawstina Kowalska, li ħeġġeġ lis-soru Pollakka biex tirreġistra l-esperjenzi mistiċi tagħha u għen biex ixerred il-messaġġ tal-ħniena divina madwar il-Knisja kollha.

Għal sekli sħaħ, il-Knisja ta’ San Ġwann ospitat ukoll ċerimonji rjali u laqgħat ta’ nobbli, u dan jirrifletti l-post ċentrali tagħha fil-ħajja reliġjuża u ċivika tal-Litwanja.

Aktar milli sempliċiment restawr tal-arti

Għall-Patri Ġiżwita Aldonas Gudaitis, il-kappillan tal-Università ta’ Vilnius, l-iskoperta hija ħafna aktar milli sempliċement irkupru ta’ pitturi storiċi.

“Is-sbuħija tal-Barokk tispira liż-żgħażagħ biex jammiraw l-arti,” qal. Dik il-faxxinu, spjega, spiss tħeġġiġhom mhux biss biex jesploraw it-tradizzjonijiet artistiċi Kristjani aktar fil-fond iżda wkoll tqajjem interess fil-fidi Kristjana nnifisha. Huwa jemmen li r-restawr iġorr ukoll messaġġ qawwi għal-Litwanja, li l-knejjes tagħha sofrew ħafna matul għexieren ta’ snin ta’ okkupazzjoni Sovjetika.

Taħt l-USSR, il-Knisja ta’ San Ġwann kienet magħluqa għall-qieghdin, ġarrbet ħsara waqt li tneħħietlu l-funzjonijiet reliġjużi tagħha, u aktar tard ġiet użata mill-ġdid bħala maħżen.

Madwar il-pajjiż, spjega Gudaitis, ir-restawr ta’ dak li kien bil-ħsara jew moħbi sar sors ta’ tama għal ħafna nies. Meta qabbel il-proċess mas-sagrament Kattoliku tar-rikonċiljazzjoni, Gudaitis qal li hekk kif il-maħfra teħles lil persuna biex tgħix mingħajr il-piż tal-ħtija, ir-restawr tal-arti sagra jġib tiġdid spiritwali simili għall-komunitajiet.

“Ir-restawr tal-arti fil-knejjes jarrikkixxi lin-nies spiritwalment,” qal. “Isaħħaħ it-tama li anke okkupazzjoni vjolenti ma tistax teqred dak li hu sabiħ u għażiż.”

Dak il-messaġġ jista’ fl-aħħar mill-aħħar isir l-akbar wirt tal-iskoperta.

Lil hinn milli jikxfu wieħed mill-akbar programmi ta’ pittura Barokka li għadhom jeżistu fir-reġjun Baltiku, il-murals moħbija tal-Knisja ta’ San Ġwann ifakkru lill-Kattoliċi li s-sbuħija maħluqa għall-glorja ta’ Alla tista’ tibqa’ għaddejja permezz ta’ gwerer, okkupazzjonijiet, u modi li jinbidlu, filwaqt li jistennew bil-paċenzja biex jispiraw ġenerazzjoni ġdida.