Stephan Uttom Rozario via EWTN News
Fl-okkażjoni tal-Jum Internazzjonali tal-Lingwa Materna, il-komunitajiet Indiġeni madwar il-Bangladesh qed jappellaw lill-gvern tagħhom biex jaġixxi qabel ma għexieren ta’ lingwi indiġeni jisparixxu għal dejjem — u jagħtu kreditu lill-Knisja Kattolika talli żammet ħafna minnhom ħajjin sadanittant.
Il-21 ta’ Frar huwa osservat kemm bħala l-Jum Internazzjonali tal-Lingwa Materna kif ukoll bħala l-Jum tal-Martri fil-Bangladesh, u jfakkar l-istudenti li nqatlu fl-1952 wara li ħarġu fit-toroq biex jitolbu l-Bengali bħala l-lingwa tal-istat, u b’hekk sfidaw projbizzjoni mill-gvern fuq l-assemblea pubblika.
Minn meta l-UNESCO rrikonoxxiet il-jum fl-1999 , ġie mmarkat mad-dinja kollha bħala ċelebrazzjoni tad-diversità lingwistika.
Iżda għall-popli Indiġeni tal-Bangladesh, l-okkażjoni ġġorr magħha urġenza partikolari. Għalkemm il-pajjiż jirrikonoxxi uffiċjalment 51 komunità Indiġena — il-mexxejja Indiġeni jqiegħdu n-numru għal madwar 70 — l-Istitut Internazzjonali tal-Lingwa Materna jgħodd 41 lingwa fil-Bangladesh, 33 minnhom Indiġeni.
Ir-riċerkaturi identifikaw mill-inqas 14 minn dawk bħala li jinsabu fil-periklu.
“Il-lingwi Indiġeni tagħna qed jiffaċċjaw kriżi llum; ħafna lingwi diġà ntilfu,” qal lil EWTN News Suvash Chandra Hembram, is-segretarju tal-Kunsill Nazzjonali Indiġenu.
Hembram appella lill-gvern biex imur lil hinn mis-seminars u d-dokumenti ta’ politika. “Flimkien mal-organizzazzjonijiet mhux governattivi, il-gvern jeħtieġ li jieħu inizjattivi b’saħħithom,” qal. “Għaliex, jekk il-gvern jieħu miżura fil-politiki tiegħu, din tkun miżura permanenti.”
Huwa rrikonoxxa l-kontribut tal-Knisja u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili iżda qal li sforzi bħal dawn, għalkemm ta’ min ifaħħarhom, “mhumiex forma permanenti” ta’ protezzjoni.
Ir-rekord twil tal-Knisja
Il-Knisja Kattolika fil-Bangladesh ilha involuta fil-preservazzjoni tal-lingwi Indiġeni għal ġenerazzjonijiet sħaħ. Il-missjunarji barranin kienu fost l-ewwel li kitbu l-lingwi Indiġeni, billi pproduċew testi reliġjużi u liturġiċi, innijiet, u materjali kateketiċi f’dawk l-ilsna.
“Il-missjunarji barranin fil-Bangladesh ilhom żmien twil assimilaw diversi lingwi Indiġeni u kitbu kotba reliġjużi u liturġiċi f’dawk il-lingwi, kif ukoll kotba ta’ innijiet reliġjużi,” qal lil EWTN News Patri Patrick Gomes, segretarju tal-Kummissjoni għall-Għaqda Nisranija u d-Djalogu Interreliġjuż tal-Konferenza Episkopali Kattoliċi tal-Bangladesh. “Fl-istess ħin, huma użaw ukoll il-lingwi tal-popli Indiġeni fil-liturġija.”
Gomes qal li l-Knisja “tirrispetta l-lingwi kollha u dejjem ħadmet biex tippromwovihom.”
Il-ħidma edukattiva ta’ Caritas Bangladesh
Caritas Bangladesh, il-fergħa tal-iżvilupp soċjali tal-Knisja, estendiet dan l-impenn fl-edukazzjoni formali mill-1983, b’fokus fuq it-tfal f’komunitajiet marġinalizzati u żoni diffiċli biex jintlaħqu.
Fl-2011, Caritas nediet il-Proġett Aloghar (Fanal) bl-appoġġ tal-Unjoni Ewropea u Caritas France, bil-għan li tagħti s-setgħa lil aktar minn 158,000 tifel u tifla żvantaġġati madwar il-Bangladesh billi ttejjeb il-litteriżmu u l-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità. Il-benefiċjarji kienu jinkludu tfal li telqu mill-iskola, tfal b’diżabilità, u numru kbir ta’ tfal Indiġeni — ħafna minnhom studenti tal-ewwel ġenerazzjoni.
Materjali edukattivi multilingwi ġew żviluppati bil-parteċipazzjoni diretta tal-komunitajiet Indiġeni, li jinkorporaw stejjer tradizzjonali, rimi, festi, u drawwiet. Id-Direttur tal-Programm Apurba Mrong qal li l-approċċ jibni kemm il-kompetenza kif ukoll il-kburija.
“Naħseb li huwa possibbli li nipproteġu dawn il-lingwi Indiġeni biss jekk ikun hemm mhux biss appoġġ privat iżda wkoll pubbliku u rieda politika,” qal Mrong lil EWTN News.
Huwa wissa dwar il-prezz tan-nuqqas ta’ azzjoni: Meta t-tfal jitkellmu lingwa waħda d-dar u oħra l-iskola, jiffaċċjaw “konfużjoni u inferjorità” u spiss jieqfu mill-iskola għalkollox.
Il-gvern tal-Bangladesh stampa u qassam kotba tal-iskola primarja f’sitt lingwi Indiġeni, iżda l-mexxejja Indiġeni jgħidu li ma ttieħdu l-ebda passi effettivi biex dawk il-lingwi fil-fatt jiġu mgħallma fil-klassijiet.