David Ramos via EWTN News

Il-faċċata prinċipali tal-Katidral ta’ Puebla, il- Belt antika tal-Anġli , fil-Messiku, għandha post speċjali riservat għal Santa Roża ta’ Lima, l-ewwel qaddisa mwielda fl-Ameriki li ġiet kanonizzata. “Warda ta’ qalbi, għarusa tiegħi, ejja,” jaqraw iż-żewġ iskrizzjonijiet li jdawru r-riljiev. Fiċ-ċentru hemm muri ż -żwieġ mistiku ta’ Santa Roża mat-Tifel Ġesù, f’dirgħajn il-Madonna tar-Rużarju.

Dan mhux dettall żgħir. Isabel Flores de Oliva, l-isem mogħti lill-qaddisa Dumnikana, ġiet ikkanonizzata mill-Papa Klement X fl-1671. Sentejn biss wara, skont l-istoriku Pierre Ragon fl-istudju tiegħu The Patron Saints of the Cities of Central Mexico (16th and 17th Centuries) , il-Kunsill Muniċipali ta’ Puebla għażelha bħala l-qaddisa patruna tal-belt.

Il-patroċinju fisser li l-festa ta’ Santa Roża kienet waħda miċ-ċelebrazzjonijiet iffinanzjati mill-belt. Kważi seklu wara, riformi ekonomiċi implimentati mill-Kuruna Spanjola fi Spanja l-Ġdida abolixxew sitta minn dawk il-festi muniċipali tal-qaddisin patruni, inkluża dik ta’ Santa Roża. Il-miżura temmet iċ-ċelebrazzjoni uffiċjali tagħha fil-kalendarju muniċipali, iżda mhux id-devozzjoni tan-nies ta’ Puebla.

Fi stqarrijiet lil ACI Prensa, Fr. Ángel de Jesús Cruz Saldaña, viċi-rettur tal-Katidral ta’ Puebla, afferma li “Santa Roża ta’ Lima tokkupa post speċjali ħafna fil-memorja tal-Katidral tagħna. Il-preżenza tagħha titkellem dwar id-devozzjoni profonda li ispirat f’Puebla kolonjali, iżda wkoll dwar xi ħaġa sabiħa ħafna: kif, minn kmieni ħafna, il-Knisja rrikonoxxiet il-frott tal-qdusija li beda joħroġ fl-Amerika.”

“U llum, Santa Roża tkompli tkun parti minn dik il-memorja,” enfasizza. “Hija mhix preżenti biss f’immaġni; nistgħu nsibu l-figura tagħha fi spazji differenti tal-Katidral, u kull wieħed minnhom jgħinna nifhmu aħjar l-istorja u l-ispiritwalità tal-belt tagħna.”

Dun Cruz Saldaña rrimarka li “ħafna drabi” dawk li jgħaddu minn ħdejn il-Katidral “ma jagħrfuhx, u dik hija preċiżament is-sbuħija li tiskoprih.”

“Hemm nies li ilhom snin jgħaddu minn ħdejn il-Katidral u qatt ma waqfu biex iħarsu lejn l-istatwa ta’ Santa Roża. Meta tispjegalhom min hi u għaliex hija rappreżentata fil-Katidral tagħna, il-perspettiva tagħhom tinbidel,” enfasizza.

“U naħseb li dik hija parti minn dak li rridu nagħmlu: ngħinu lin-nies jaqraw il-Katidral. Għax il-Katidral mhux biss jiġi kkontemplat; jiġi mismugħ ukoll permezz tax-xbihat tiegħu, il-paletti tal-artali tiegħu, il-pitturi tiegħu u dawk id-dettalji kollha li jirrakkontawna storja.”

Fis-sagristija tal-Katidral ta’ Puebla tinsab ippreservata l-pittura “L-Erezzjoni ta’ din il-Knisja Mqaddsa ,” xogħol ta’ Luis Berrueco maħluq madwar nofs is-seklu 18 u magħruf ukoll bħala “ Patrocinio de la Inmaculada Concepción sobre los obispos y el capitol de la Catedral de Puebla” (Patroninazzjoni tal-Immakulata Kunċizzjoni fuq l-Isqfijiet u l-Kapitlu tal-Katidral ta’ Puebla ). Mis-sitt qaddisin—inkluż San Mikiel Arkanġlu—li jżommu l-mant tal-Verġni, waħda biss hija mara: Santa Roża ta’ Lima.

Fil-Kappella tal-Ispirtu s-Santu —magħrufa bħala l-Ochavo minħabba l-pjanta ottagonali tagħha u normalment magħluqa għall-viżitaturi — hemm pittura attribwita lil Juan Tinoco, magħmula għall-ħabta tal-1680, li tirrappreżenta ż-żwieġ mistiku ta’ Santa Roża mat-Tifel Ġesù.

“Nistgħu nsibu lil Santa Roża f’postijiet differenti fil-Katidral: fuq il-faċċata, fil-kappella ottagonali, u fis-sagristija,” stqarr il-viċi-rettur. “U kull rappreżentazzjoni tippermettilna nikkonnettjaw ma’ parti mill-istorja u l-fidi ta’ Puebla.”

Dawn id-dettalji, enfasizza, jippermettulna nifhmu li “l-Katidral mhuwiex biss bini sabiħ jew wirt artistiku; huwa wkoll parti mill-memorja spiritwali ta’ Puebla.”

Knisja ddedikata lil Santa Roża fiċ-ċentru ta’ Puebla

Madwar għaxar blokki fit-tramuntana tal-Katidral, ukoll fiċ-Ċentru Storiku ta’ Puebla, hemm it-Tempju ta’ Santa Rosa de Lima, li kien parti minn kunvent tas-sorijiet Dumnikani.

Il-kunvent oriġina bħala “komunità ta’ nisa orfni,” spjega r-rettur tiegħu, Dun Francisco Aguilar Ortega. Il-post inizjalment kien iddedikat lil Santa Anjene ta’ Montepulciano u pprovda lil dawk in-nisa “status soċjali speċifiku sabiex ma jkollhomx għalfejn jittalbu.”

Maż-żmien, “l-aħbar it-tajba tal-kanonizzazzjoni wasslet gradwalment għad-dedikazzjoni kemm tal-monasteru kif ukoll tal-knisja tal-monasteru” lil Santa Roża ta’ Lima, l-ewwel qaddisa mwielda fl-Amerika li ġiet kanonizzata.

It-tixrid tad-devozzjoni lejn Santa Roża f’postijiet daqshekk ’il bogħod minn Lima, fejn twieldet, spjega Patri Aguilar Ortega, huwa relatat mal-integrazzjoni tal-viċeranniji fl-artijiet Amerikani, li “ppermettiet li din l-aħbar tajba kollha, speċjalment dwar il-qdusija ta’ mara, xebba (…) mill-Viċerannija tal-Perù, tieħu għeruq daqshekk fondi fil-Viċerannija ta’ Spanja l-Ġdida, li huwa fejn jinsab il-Messiku bħalissa.”

“Ir-reġjuni kollha fejn kienu jinsabu l-viċerjalitajiet tad-Dinja l-Ġdida rawmu dan il-ferment ta’ fidi, devozzjoni, u reliġjożità popolari li bħalissa jikkaratterizza dawn l-istati-nazzjonijiet kollha, dawn il-pajjiżi kollha,” enfasizza.

It-Tifel Divin ta’ Santa Roża ta’ Lima

Bħalma ġara f’kunventi femminili oħra fiċ-Ċentru Storiku ta’ Puebla, dak f’Santa Rosa żviluppa devozzjoni partikolari lejn it-Tifel Ġesù, magħruf f’dan it-tempju bħala t-Tifel Divin ta’ Santa Rosa de Lima.

Dun Francisco Aguilar Ortega spjega li din kienet tradizzjoni fejn is-sorijiet kienu jisimgħu x-xbieha ta’ Ġesù Bambin jibki waqt li jitolbu l-Uffiċċju Divin u mbagħad jaraw tbissima tidher fuq wiċċu. Drabi oħra, qal, kienu jsibu l-espressjoni tiegħu melankonika jew ferrieħa, skont kif kienu jgħixu l-ispiritwalità tagħhom: “Kollox kien jiddependi minn kif is-sorijiet kienu jikkultivaw il-ħajja tal-fidi tagħhom, it-talba tagħhom tal-Uffiċċju Divin.”

“Dan mar lil hinn mill-kunvent, ħareġ fis-soċjetà, u minn hemm nibtet it-tradizzjoni profonda li żżomm lit-Tifel Divin ta’ Santa Rosa kuntent,” qal. L-immaġni tinżamm ħdejn id-daħla tal-knisja u spiss tidher imdawra b’rigali żgħar u ġugarelli li jitħallew mid-devoti.

Il-qassis innota wkoll li hija drawwa li t-Tarbija tiġi mlibbsa b’mod speċjali u “tpoġġiha fix-xena tan-Natività meta jkun il-Milied.”

Il-messaġġ ta’ Santa Roża għall-Messiku u d-dinja tal-lum

Waqt li rrefera għall-messaġġ ta’ Santa Roża għal-lum, Fr. Aguilar Ortega enfasizza li l-ispiritwalità tagħha hija “missjunarja,” “mitmugħa minn ħajja interjuri qawwija,” u li tgħix “fl-isfera ta’ dik il-komunjoni ma’ Sidna Ġesù Kristu.”

“Hija spiritwalità ċċentrata fuq Kristu,” innota. Santa Roża, żied jgħid, ippromwoviet missjoni li ma kinitx limitata għall-“individwaliżmu,” iżda kienet espressa “f’opri ta’ karità, għemejjel ta’ ħniena.”

Għal Patri Cruz Saldaña, Santa Roża ta’ Lima “tfakkarna li l-qdusija twieldet ukoll fl-Amerika u li Puebla kienet marbuta mill-qrib, minn età żgħira ħafna, ma’ dik l-istorja.”

“Illum ta’ min nagħtu ħarsa aktar mill-qrib lejn il-knejjes tagħna. Kultant ngħaddu minn ħdejhom kuljum u ma nindunawx b’dak kollu li qed jgħidulna,” qal, u żied jgħid: “Santa Roża, wara tant sekli, għadha hemm, fil-Katidral tagħna, tfakkarna f’xi ħaġa sempliċi ħafna u sabiħa ħafna: li artna tista’ tkun ukoll art ta’ qaddisin.”