EWTN News

Il-Papa Ljun XIV għadu kif ħareġ l-ewwel enċiklika tiegħu — u tista’ tkun l-aktar dokument importanti tal-Knisja ta’ ħajjitna. Imsejħa Magnifica Humanitas, tkopri l-intelliġenza artifiċjali, id-dinjità umana, it-telefowns tat-tfal, l-armi awtonomi, id-doomscrolling, il-misteru tar-ruħ umana, u għaliex l-ebda magna qatt mhu se jkollha l-kelma finali dwar xi tfisser li tkun persuna maħluqa fix-xbieha ta’ Alla.

Id-dokument sħiħ huwa disponibbli biex jitniżżel minn hawn — u ta’ min jaqrah. Imma biex tieħu idea ħafifa ta’ x’hemm ġewwa, hawn 15-il kwotazzjoni qawwija mill-enċiklika:

“Qatt ma kellha l-umanità daqshekk poter fuqha nnifisha.” (paragrafu 4)

“Fil-prattika, madankollu, it-teknoloġija qatt ma tkun newtrali, għax tieħu l-karatteristiċi ta’ dawk li jfassluha, jiffinanzjawha, jirregolawha u jużawha. Għalhekk, l-għażla primarja mhix bejn ‘iva’ jew ‘le’ għat-teknoloġija, iżda pjuttost bejn il-bini ta’ Babel jew il-bini mill-ġdid ta’ Ġerusalemm; bejn qawwa li tiddikjara li tiddomina s-smewwiet u poplu li jaħdem flimkien fil-preżenza ta’ Alla biex jibni mill-ġdid il-ħitan tal-koeżistenza fraterna.” (paragrafu 9)

“Fl-era tal-intelliġenza artifiċjali, meta d-dinjità umana hija mhedda minn forom ġodda ta’ diżumanizzazzjoni, tagħna huwa d-dmir urġenti li nibqgħu profondament umani. Irridu nħarsu b’imħabba l-kobor tal-umanità mogħtija lilna u żvelata fil-milja tagħha fi Kristu, li l-isplendur tiegħu l-ebda magna ma tista’ qatt tissostitwixxih.” (paragrafu 15)

“Għalhekk, il-‘ġebel miċħud’ — il-foqra, il-morda, il-migranti u l-iżgħar fostna — se jsiru l-ġebla tax-xewka, u dar komuni soda u akkoljenti se titfaċċa fuq l-art, fejn l-imħabba u l-fedeltà finalment se jiltaqgħu, u t-tjieba u l-paċi se jgħannqu (ara Salm 85:10).” (par.16)

“Id-dinjità umana ma tiddependix fuq il-kapaċitajiet, il-ġid, jew il-pożizzjoni ta’ persuna fil-ħajja, u lanqas fuq l-għażliet tajbin jew ħżiena li tagħmel; pjuttost, hija don li jiġi qabel u jittraxxendi lil kull persuna, mogħni minn Alla bħala espressjoni tal-imħabba tiegħu li ma tonqosx.” (par. 50)

“Fost dawn l-ideoloġiji, nikkunsidra partikolarment insidjuża dik li tissuġġerixxi li kull persuna trid taqla’ jew tiġġustifika l-valur tagħha stess, sal-punt li tattribwixxi valur akbar lil dawk li huma aktar effiċjenti jew effettivi.” (paragrafu 51)

“L-ebda dnub, falliment, umiljazzjoni, jew esklużjoni ma jistgħu jnaqqsu l-valur profond ta’ ħajja umana li Alla ried u sejjaħ għall-eżistenza.” (paragrafu 52)

“Is-solidarjetà titlob li d-deċiżjonijiet dwar id-dejta, l-algoritmi, il-pjattaformi u l-intelliġenza artifiċjali jqisu mhux biss il-benefiċċju immedjat għal ftit, iżda wkoll l-impatt fuq il-popli kollha u fuq il-ġenerazzjonijiet futuri.” (paragrafu 76)

“Għal algoritmu, żball huwa difett li għandu jiġi kkoreġut; għal persuna, madankollu, żball jista’ jkun katalist għal bidla profonda. Il-futur ta’ persuna mhuwiex kalkulabbli, iżda jiddependi mil-libertà tagħha — elevata mill-grazzja ineżawribbli ta’ Alla — u mir-relazzjonijiet ikkultivati.” (paragrafu 128)

“Li jkollok apparat mobbli personali f’età żgħira wisq u li tużah mingħajr superviżjoni ta’ adult jista’ jaggrava l-vulnerabbiltajiet taż-żgħażagħ, irawwem id-dipendenza, u jesponihom għall-iżolament, il-bullying, u ċ-cyberbullying, kif ukoll għal pressjonijiet biex jaqsmu stampi intimi jew informazzjoni sensittiva.” (paragrafu 141)

“Anke fl-iktar iljieli mudlama, il-Mulej iqajjem irġiel u nisa li jirrifjutaw li jaqtgħu qalbhom, li jipperseveraw fit-twettiq tat-tajjeb, li jipproteġu lill-vulnerabbli u jiftħu mogħdijiet għar-rikonċiljazzjoni. Il-memorja tal-qaddisin, tan-nies ġusti, u tal-ħaddiema tal-paċi li spiss jintesew, juruna li l-grazzja ma teliminax il-kunflitt b’mod maġiku, iżda minflok tispira reżistenza attiva għall-ħażen u kreattività tal-għaġeb fit-twettiq tat-tajjeb.” (par. 211)

“Iċ-ċivilizzazzjoni tal-imħabba ma tinbetx minn ġest wieħed jew spettakolari, iżda mis-somma totali ta’ atti żgħar u sodi ta’ fedeltà li jservu bħala bastion kontra d-diżumanizzazzjoni.” (paragrafu 213)

“‘Ejjew inneħħu l-armi tal-kliem u se ngħinu biex inneħħu l-armi tad-dinja.’ Il-kliem għandu qawwa enormi, xi ħaġa li nesperjenzaw fl-interazzjonijiet tagħna ta’ kuljum; pereżempju, il-kliem mitkellem jista’ jbiddel il-burdata tagħna għall-aħjar jew għall-agħar.” (paragrafu 214)

“L-ebda sistema komputazzjonali, kemm jekk sofistikata, ma tista’ toħloq qalb li tagħti lilha nnifisha, jew kuxjenza li tiddistingwi t-tajjeb mill-ħażin. Anke meta l-magni jeċċellaw fl-effiċjenza, wiċċ uman li jitlob li wieħed iħares lejh jibqa’ ċ-ċentru tal-istorja tagħna. Dan il-wiċċ uman huwa l-milja li lejha miexja l-istorja.” (paragrafu 233)

“Ejjew nibqgħu fidili lejn il-verità! Billi ngħixu f’nofs flussi bla waqfien ta’ informazzjoni, opinjonijiet u immaġni, nafu kemm jista’ jkun faċli li ninfluwenzaw id-deċiżjonijiet u l-preferenzi permezz ta’ algoritmi dejjem aktar sofistikati. F’dan il-kuntest, huwa imperattiv li nikkultivaw qlub li jħobbu l-verità, jippreferu dak li hu tajjeb minkejja l-aktar kontenut attraenti u jfittxu l-għerf aktar milli riżultati immedjati.” (paragrafu 237)