Jimmy Akin via EWTN News

Il-Knisja Kattolika tgħallem li t-Trinità Mqaddsa hija l-misteru ċentrali tal-fidi Nisranija. Imma kemm nafu dwar dan il-misteru? X’inhi l-istorja tiegħu? Xi jfisser? U kif jista’ jiġi ppruvat?

Hawn huma 12-il ħaġa li għandek tkun taf u taqsam.

1. Minn fejn ġejja l-kelma “Trinità”?

Ġejja mill-kelma Latina “trinitas,” li tfisser “tlieta” jew “trijade.” L-ekwivalenti Griega hija “triados.”

2. Meta ntużat il-kelma għall-ewwel darba?

L-ewwel użu tat-terminu li għadu jeżisti (jista’ jkun li kien hemm użi preċedenti li issa ntilfu) kien madwar is-sena 170 WK minn Teofilu ta’ Antijokja, li kiteb: “Bl-istess mod ukoll it-tlett ijiem li kienu quddiem id-dwal huma tipi tat-Trinità [Τριάδος], ta’ Alla, u l-Kelma Tiegħu, u l-għerf Tiegħu. U r-raba’ huwa t-tip ta’ bniedem, li jeħtieġ id-dawl, biex ikun hemm Alla, il-Kelma, l-għerf, il-bniedem” ( “Lil Awtoliku,” 2:15 ).

3. X’inhi t-Trinità?

Il-Kompendju tal-Katekiżmu tal-Knisja Kattolika jispjegah b’dan il-mod: “Il-Knisja tesprimi l-fidi trinitarja tagħha billi tistqarr li temmen fl-unità ta’ Alla li fih hemm tliet Persuni: Missier, Iben, u Spirtu s-Santu. It-tliet Persuni divini huma Alla wieħed biss għax kull waħda minnhom tippossjedi bl-istess mod il-milja tan-natura divina waħda u indiviżibbli. Huma tassew distinti minn xulxin minħabba r-relazzjonijiet li jqegħduhom f’korrispondenza ma’ xulxin. Il-Missier jiġġenera lill-Iben; l-Iben huwa ġġenerat mill-Missier; l-Ispirtu s-Santu jipproċedi mill-Missier u mill-Iben” (Nru. 48).

4. Hija t-Trinità l-misteru ċentrali tal-fidi Nisranija?

Iva. Il-kompendju jispjega: “Il-misteru ċentrali tal-fidi u l-ħajja Nisranija huwa l-misteru tat-Trinità l-Aktar Qaddisa. L-Insara jitgħammdu f’isem il-Missier u l-Iben u l-Ispirtu s-Santu” (Nru. 44).

5. Meta l-Knisja ddefiniet it-Trinità b’mod infallibli?

Id-dogma tat-Trinità ġiet definita f’żewġ stadji, fl-Ewwel Konċilju ta’ Niċea (325 WK) u fl-Ewwel Konċilju ta’ Kostantinopli (381 WK).

L-ewwel Niċea ddefiniet id-divinità tal-Iben u kitbet il-parti tal-Kredu li tittratta l-Iben.

Dan il-konċilju ssejjaħ biex jittratta l-ereżija magħrufa bħala Arjaniżmu, li kienet tgħid li l-Iben kien esseri sopranaturali iżda mhux Alla.

L-ewwel Kostantinopli ddefiniet id-divinità tal-Ispirtu s-Santu u kitbet il-parti tal-Kredu li tittratta l-Ispirtu.

Dan il-konċilju ttratta ereżija magħrufa bħala Maċedonjaniżmu (għax dawk li kienu jappoġġjawha kienu mill-Maċedonja), li ċaħdet id-divinità tal-Ispirtu s-Santu. Din l-ereżija kienet imsejħa wkoll Pnewmatomaċjaniżmu (minn frażi Griega li tfisser “ġlieda kontra l-Ispirtu”).

6. Kif tista’ tiġi ppruvata t-Trinità?

It-Trinità tista’ tiġi ppruvata biss permezz tar-rivelazzjoni divina li tana Ġesù. Ma tistax tiġi ppruvata bir-raġuni naturali jew mit-Testment il-Qadim biss. Il-Kompendju tal-Katekiżmu tal-Knisja Kattolika jiddikjara: “Alla ħalla xi traċċi tal-esseri trinitarju tiegħu fil-ħolqien u fit-Testment il-Qadim iżda l-esseri intimu tiegħu bħala t-Trinità Qaddisa huwa misteru li mhux aċċessibbli għar-raġuni biss jew saħansitra għall-fidi ta’ Iżrael qabel l-inkarnazzjoni tal-Iben ta’ Alla u t-trażmissjoni tal-Ispirtu s-Santu. Dan il-misteru ġie żvelat minn Ġesù Kristu u huwa s-sors tal-misteri l-oħra kollha” (Nru. 45).

Għalkemm il-vokabularju użat biex jesprimi d-duttrina tat-Trinità ħa ż-żmien biex jiżviluppa, nistgħu nuru l-aspetti differenti tad-duttrina mill-Iskrittura.

7. Kif nistgħu nuru mill-Iskrittura li hemm Alla wieħed biss?

Il-fatt li hemm Alla wieħed biss kien diġà ċċarat fit-Testment il-Qadim. Pereżempju, il-ktieb ta’ Isaija jħabbar: “Intom ix-xhieda tiegħi, jgħid il-Mulej, u l-qaddej tiegħi li jien għażilt, biex tagħrfuni u temmnu fija u tifhmu li jien hu. Qabli ma nstab l-ebda alla, anqas warajja ma jkun hemm” (Is 43:10).

Ikompli: “Hekk jgħid il-Mulej, is-Sultan ta’ Iżrael, u l-Feddej tiegħu, il-Mulej ta’ l-eżerċti: Jiena l-ewwel u jiena l-aħħar; ħliefi m’hemm l-ebda alla” (Is 44:6).

8. Kif nistgħu nuru li l-Missier hu Alla?

Il-Missier huwa proklamat bħala Alla diversi drabi fit-Testment il-Ġdid. Pereżempju, San Pawl jiddikjara: “Imbierek Alla u Missier Sidna Ġesù Kristu, Missier tal-ħniena u Alla tal-faraġ kollu” (2 Kor 1:3).

U: “Hemm … Alla wieħed u Missier tagħna lkoll, li hu fuq kulħadd u permezz ta’ kulħadd u f’kulħadd” (Efes 4:4-6).

9. Kif nistgħu nuru li l-Iben hu Alla?

Dan huwa mxandar f’diversi postijiet fit-Testment il-Ġdid, inkluż fil-bidu tal-Evanġelju ta’ Ġwanni: “Fil-bidu kien il-Verb, u l-Verb kien ma’ Alla, u l-Verb kien Alla. … U l-Verb sar bniedem u għammar fostna, mimli grazzja u verità; rajna l-glorja tiegħu, glorja bħallikieku ta’ Iben il-waħdieni mill-Missier” (Ġw 1:1, 14).

U aktar tard: “Imbagħad [Ġesù] qal lil Tumas, ‘Poġġi subgħajk hawn, u ara idejja; u oħroġ idek, u poġġiha f’ġenbi; titlifx fidi, imma temmen.’ Tumas wieġbu, ‘Mulej tiegħi u Alla tiegħi!’” (Ġw 20:27-28).

10. Kif nistgħu nuru li l-Ispirtu s-Santu hu Alla?

Fil-ktieb tal-Atti, l-Ispirtu s-Santu huwa deskritt bħala Persuna divina li titkellem u li tista’ tigdeb fuqha: “Waqt li kienu qed iqimu lill-Mulej u jsumu, l-Ispirtu s-Santu qal: ‘Agħżluli lil Barnaba u lil Sawl għall-ħidma li għaliha sejjaħthom’” (Atti 13:2).

U: “Imma Pietru qallu, ‘Ananias, għaliex ix-Xitan imlieh qalbek biex tigdeb lill-Ispirtu s-Santu u żżomm parti mill-qligħ tal-art? … Ma gidibtx lill-bnedmin imma lil Alla’” (Atti 5:3-4).

11. Kif nistgħu nuru li l-Missier, l-Iben, u l-Ispirtu huma Persuni distinti?

Id-distinzjoni tal-persuni tista’ tintwera, pereżempju, fil-fatt li Ġesù jkellem lil Missieru. Dan ma jagħmilx sens kieku kienu l-istess persuna waħda.

“F’dak iż-żmien Ġesù qal: ‘Infaħħrek, Missier, Mulej tas-sema u l-art, talli ħbejt dawn il-ħwejjeġ mill-għorrief u d-dehen u wrejthom liċ-ċkejknin. Iva, Missier, għax hekk kienet ir-rieda tiegħek fil-grazzja.’” (Mt 11:25-26).

Il-fatt li Ġesù mhuwiex l-istess Persuna bħall-Ispirtu s-Santu jiġi żvelat meta Ġesù — li ​​kien qed jiffunzjona bħala l-Kunsillier (bil-Grieg, “Parakletos”) tad-dixxipli — jgħid li se jitlob lill -Missier u l-Missier se jagħtihom “Kunsillier ieħor,” li hu l-Ispirtu s-Santu.

Dan juri d-distinzjoni tat-tliet Persuni: Ġesù li jitlob; il-Missier li jibgħat; u l-Ispirtu li jiġi: “U jiena nitlob lill-Missier, u hu jagħtikom Difensur ieħor biex jibqa’ magħkom għal dejjem, l-Ispirtu tal-verità, li d-dinja ma tistax tilqgħu, għax la tarah u lanqas tagħrfu; intom tagħrfuh, għax jgħammar magħkom, u jkun fikom” (Ġw 14:16-17).

12. Kif nistgħu nuru li l-Iben huwa mnissel mill-Missier u li l-Ispirtu jipproċedi mill-Missier u mill-Iben?

Il-fatt li l-Iben huwa mnissel mill-Missier huwa indikat mill-ismijiet ta’ dawn il-Persuni. L-ulied huma mnissla mill-missirijiet. It-tieni Persuna tat-Trinità ma tkunx Iben kieku ma ġietx imnissla mill-ewwel Persuna bħala Missieru.

Il-fatt li l-Ispirtu s-Santu ġej mill-Missier u mill-Iben huwa rifless fi stqarrija oħra ta’ Ġesù:

“Meta jiġi l-Konsulent, li jien nibgħatilkom mingħand il-Missier, l-Ispirtu tal-verità, li ġej mill-Missier, hu jagħti xhieda għalija” (Ġw 15:26).

Dan juri l-Ispirtu s-Santu li ġej mill-Missier u mill-Iben (“li jien nibgħat”). Hawnhekk l-operazzjonijiet esterni tal-Persuni tat-Trinità jirriflettu r-relazzjonijiet reċiproċi tagħhom ma’ xulxin. Jista’ jingħad ukoll li l-Ispirtu s-Santu ġej mill-Missier permezz tal-Iben.

Għal aktar tagħrif dwar il-purċissjoni tal-Ispirtu s-Santu, ikklikkja hawn .