Romy Haber via EWTN News

Mijiet ta’ Kattoliċi Kaldej mill-Iraq u minn komunitajiet tad-dijaspora madwar id-dinja nġabru fil-Vatikan il-ġimgħa li għaddiet, u ngħaqdu mal-Patrijarka Pawlu III Nona għall-Quddiesa fil-Bażilika ta’ San Pietru fil-15 ta’ Ottubru.

Iċċelebrata skont ir-rit Kaldejan, il-Quddiesa mliet il-Bażilika ta’ San Pietru b’talb u għanjiet bl-Aramajk, u ġabet it-tradizzjonijiet tal-Knisja Kaldea tal-qedem fil-qalba tal-Kattoliċiżmu. L-okkażjoni esprimiet l-għaqda tal-Knisja Kattolika fir-riti u t-tradizzjonijiet differenti tagħha.

Iċ-ċelebrazzjoni segwiet Quddiesa fi Pjazza San Pietru fl-14 ta’ Ottubru, li matulha l-Kardinal Luis Antonio Tagle, f’isem il-Papa Ljun XIV, afferma pubblikament it-tqarbina ekkleżjastika li l-Papa ta lil Nona wara l-elezzjoni tiegħu bħala patrijarka ta’ Bagdad tal-Kaldej f’April.

Għal komunità mxerrda madwar il-kontinenti, il-laqgħa kienet ukoll opportunità għall-Kattoliċi Kaldej biex jingħaqdu flimkien fit-talb, jiċċelebraw wirt komuni, u jirriflettu fuq l-isfidi li qed jiffaċċjaw il-Kaldej kemm f’pajjiżhom kif ukoll barra minn pajjiżhom.

“Din kienet ġurnata sabiħa, spiritwali, u storika għalina lkoll — waħda li se ngħożżu għall-bqija ta’ ħajjitna,” qal lil EWTN News Dun Fawaz Kako, qassis Kaldej li jaqdi fl-Istati Uniti. “Hija barka kbira li ningħaqdu flimkien f’post wieħed, taħt Knisja Kattolika qaddisa waħda.”

Għal Kako, il-fidi tal-ġenerazzjonijiet ta’ qabel, partikolarment dawk li sofrew il-martirju, tkompli ssostni lill-Kaldej kull fejn jgħixu. “Il-konnessjoni tagħna mal-Knisja tagħna hija aktar milli sempliċement lingwa. Hija msejsa profondament fi Kristu u fil-martri kollha li taw lilhom infushom lilu u li nħarsu lejhom,” qal.

“Dawk li ġew qabilna xerrdu demmhom għal Ġesù. Illum, naraw dan bħala sors ta’ saħħa, xi ħaġa li nistgħu nżommu magħha hekk kif inkomplu nimxu wara Kristu.”

Il-preservazzjoni ta’ dik l-identità ’l bogħod minn art twelidha tippreżenta d-diffikultajiet tagħha stess.

Dun Christopher Somo, qassis Kaldej ieħor li jaqdi fl-Istati Uniti, iddeskriva l-pressjoni li jiffaċċjaw komunitajiet iżgħar fis-soċjetajiet fejn ikunu stabbilew ruħhom.

“Meta tmur f’kultura oħra, ikun hemm it-tentazzjoni li tħalli l-kultura tiegħek titħallat f’nofs kultura akbar u aktar qawwija,” qal.

Fl-istess ħin, Somo enfasizza li l-Knisja qed tiffaċċja l-isfida li tippreserva l-preżenza u l-wirt tagħha fl-Iraq wara ħafna snin ta’ persekuzzjoni.

Dun Albert Hisham, qassis Kaldej ibbażat fl-Iraq, iddeskriva kif mewġiet suċċessivi ta’ vjolenza, partikolarment mill-2003 ’l hawn, wasslu lill-Insara biex jitilqu. Huwa fakkar fil-ibbumbardjar tal-knejjes, il-ħtif u l-qtil ta’ membri tal-kleru u Nsara oħra, u t-tkeċċija tal-Insara mill-grupp tal-Istat Iżlamiku minn Mosul u l-irħula fil-Pjanura ta’ Nineveh. 

“Dan wassal biex in-nies tagħna, il-fidili Kaldej tagħna, kważi jitilfu l-fiduċja fil-possibbiltà li jibqgħu fl-Iraq, u dan inikketna profondament,” qal Hisham. Huwa stma wkoll li aktar minn miljun Nisrani emigraw matul l-aħħar żewġ jew tliet deċennji. Madankollu, it-tluq mill-Iraq mhux neċessarjament ġab miegħu tmiem għax-xenqa tagħhom għal darhom.

Għal dawk li jinsabu barra minn pajjiżhom, qal Hisham, ix-xewqa li jirritornaw tibqa’, iżda d-diffikultajiet tar-risistemazzjoni jżommu lil ħafna milli jaġixxu fuqha.

“Hemm ħafna Nsara li jsibuha diffiċli ħafna biex jirritornaw lejn l-Iraq wara li joqogħdu f’pajjiżi barra minn pajjiżhom,” enfasizza.

Kako rrikonoxxa wkoll l-inċertezza dwar ritorn permanenti, anke fost dawk li jżommu rabtiet mill-qrib ma’ art twelidhom. “Aħna dejjem nivvjaġġaw lura d-dar u nżuruhom. Imma aħna wkoll stabbiliti sew fid-dijaspora,” qal. “Kollox jiddependi fuq kemm se jkun paċifiku dak ir-reġjun.”

Hisham qal li l-Patrijarka Nona enfasizza li l-inkoraġġiment tal-Insara biex jirritornaw irid ikun akkumpanjat minn miżuri prattiċi li jgħinuhom jerġgħu jibnu ħajjithom. Dawn jinkludu akkomodazzjoni, impjiegi, u opportunitajiet għal investiment.

“Irid ikun hemm opportunitajiet ta’ xogħol biex il-Kristjani jerġgħu lura; inkella, l-istedina waħedha mhix biżżejjed,” qal.

Filwaqt li l-kwistjoni tar-ritorn għadha mhix solvuta, il-komunitajiet barra l-pajjiż ikomplu jappoġġjaw lil dawk fl-Iraq. Dun Mahir Murad, qassis Kaldej li jaqdi fl-Awstralja, iddeskriva sforzi li jvarjaw minn ġbir ta’ fondi sa promozzjoni tal-protezzjoni tagħhom.

“Fl-Awstralja, qed nagħmlu ħafna lobbying mal-membri tal-Parlament dwar kif nistgħu nżommu lin-nies tagħna siguri, x’nistgħu nagħmlu biex nipproteġuhom, u kif nistgħu ngħinuhom jitilqu mill-pajjiż jekk nistgħu,” qal.

Il-komunitajiet parrokkjali jiġbru wkoll donazzjonijiet u jibagħtu għajnuna finanzjarja lin-nies lura d-dar, żied jgħid. Murad irrikonoxxa l-għażliet diffiċli involuti fl-appoġġ kemm ta’ dawk li jixtiequ jibqgħu kif ukoll ta’ dawk li jħossu li jridu jitilqu. Huwa esprima x-xewqa li jippreserva l-preżenza tal-komunità f’art twelidha filwaqt li jirrispetta l-bżonnijiet tan-nies li jibżgħu għas-sigurtà tagħhom.

“Aħna l-poplu indiġenu tal-Iraq. Irridu li n-nies tagħna jibqgħu hemm, iżda li jħossuhom protetti wkoll,” qal. “Għal dawk li jridu jitilqu għax iħossuhom persegwitati, irridu ngħinuhom jitilqu mill-pajjiż.”

Madankollu, Murad qal li jittama li l-paċi tippermetti li aktar Kaldej jirritornaw.